والد دیگر خارج از کانادا زندگی می‌کند یا درآمد دارد: نفقه‌ی فرزند در انتاریو چگونه تعیین می‌شود؟

با همان دستورالعمل‌های نفقه‌ی فرزند (Child Support Guidelines) که برای هر خانواده‌ی دیگری در انتاریو به کار می‌رود. اگر والدی که باید نفقه بپردازد خارج از کانادا زندگی می‌کند و شما در انتاریو هستید، دادگاه جدول انتاریو را به کار می‌برد و درآمد آن والد را چنان محاسبه می‌کند که گویی در کانادا زندگی می‌کند. اگر آن والد در کشوری با نرخ مالیات به‌مراتب پایین‌تر زندگی کند یا اطلاعات درآمدش را ارائه ندهد، دادگاه می‌تواند درآمد بالاتری برای او منظور کند (imputed income). وصول پول موضوع جداگانه‌ای است و به کشور محل زندگی او بستگی دارد: انتاریو با بسیاری از کشورها ترتیبات اجرایی دارد، اما با ایران نه.

این صفحه به تفاوت‌هایی می‌پردازد که وقتی یکی از والدین خارج از کشور است پیش می‌آید. برای اینکه بدانید مبلغ نفقه بر اساس دستورالعمل‌ها در یک پرونده‌ی معمولی چگونه محاسبه می‌شود، صفحه‌ی ما درباره‌ی نفقه‌ی فرزند در انتاریو را ببینید. این صفحه بخشی از مجموعه‌ی راهنماهای ما برای خانواده‌های فارسی‌زبان در تورنتو است، چون والدی که به ایران بازگشته یا در ترکیه، کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس یا ایالات متحده کار می‌کند، وضعیتی رایج است.

وقتی والد دیگر خارج از کشور است، دعوای نفقه‌ی فرزند مرحله به مرحله چگونه پیش می‌رود؟

اینکه پرونده‌ای که فقط درباره‌ی نفقه است در تورنتو در کدام دادگاه رسیدگی شود، به حوزه‌ی انتخابیه‌ی استانی (provincial electoral district) شما بستگی دارد؛ راهنمای ما درباره‌ی کدام دادگاه خانواده‌ی تورنتو به پرونده‌ی شما رسیدگی می‌کند تقسیم کار میان دادگاه عالی دادگستری و دو محل استقرار دادگاه انتاریو را توضیح می‌دهد.

کدام دستورالعمل و کدام جدول اعمال می‌شود؟

در پرونده‌ی طلاق، نفقه‌ی فرزند بر اساس قانون طلاق و با استفاده از دستورالعمل‌های فدرال برای نفقه‌ی فرزند تعیین می‌شود. اگر والدین هرگز ازدواج نکرده‌اند، یا در حال طلاق نیستند، دعوا بر اساس قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو و دستورالعمل‌های انتاریو برای نفقه‌ی فرزند (آیین‌نامه‌ی O. Reg. 391/97) مطرح می‌شود. هر دو از همان جدول‌های فدرال استفاده می‌کنند، به‌علاوه‌ی سهمی از هزینه‌های ویژه یا فوق‌العاده (special or extraordinary expenses) طبق ماده‌ی ۷. برای فرزندان ۱۸ سال به بالا، ببینید آیا نفقه‌ی فرزند در ۱۸ سالگی قطع می‌شود (به انگلیسی).

جدول معمولاً تابع استان والد پرداخت‌کننده است. وقتی آن والد خارج از کانادا زندگی می‌کند، یا کسی نمی‌داند کجا زندگی می‌کند، هر دو مجموعه دستورالعمل به جدول استانی می‌روند که والد دریافت‌کننده در آن زندگی می‌کند: برای والدی در تورنتو یا منطقه‌ی یورک، جدول انتاریو.

درآمد والدی که خارج از کشور است چگونه محاسبه می‌شود؟

شماره‌ی مواد در هر دو مجموعه دستورالعمل یکسان است. دادگاه برای صدور حکم به تصویر کاملی از درآمدی که به ارز دیگری یا در نظام مالیاتی دیگری به دست می‌آید نیاز ندارد؛ اختیار منظور کردن درآمد دقیقاً برای والدینی پیش‌بینی شده است که درآمدشان از کانادا به‌سختی دیده می‌شود.

والدی که خارج از کشور است چه مدارک درآمدی باید ارائه دهد و تا چه زمانی؟

ماده‌ی ۲۱ دستورالعمل‌ها این مدارک را برشمرده است: اظهارنامه‌های مالیاتی و برگه‌های ارزیابی مالیاتی سه سال گذشته، صورت درآمد فعلی یا نامه‌ی کارفرما، و در صورت لزوم، سوابق کسب‌وکار، شراکت، شرکت یا تراست. والدی که دعوای نفقه به او ابلاغ شده، اگر در کانادا یا ایالات متحده زندگی کند باید ظرف ۳۰ روز، و اگر در هر جای دیگری زندگی کند ظرف ۶۰ روز، این مدارک را ارائه دهد، مگر آنکه دادگاه مهلت دیگری تعیین کند.

اگر این کار را نکند، والد دیگر می‌تواند درخواست کند که پرونده به جلسه‌ی رسیدگی برود یا دستوری برای ارائه‌ی مدارک صادر شود، و دادگاه می‌تواند حکم به پرداخت تمام هزینه‌های دادرسی (full costs) بدهد (ماده‌ی ۲۲). در آن جلسه، دادگاه ممکن است نتیجه‌ای به زیان آن والد بگیرد و درآمدی را به مبلغی که مناسب می‌داند برای او منظور کند (ماده‌ی ۲۳). مدارکی از ایران یا جاهای دیگر که به زبان انگلیسی نیستند، پیش از آنکه دادگاه بتواند به آن‌ها استناد کند باید ترجمه شوند. خودِ فرم‌ها در کدام صورت‌وضعیت مالی را باید ثبت کنید (به انگلیسی) توضیح داده شده‌اند.

اگر والد دیگر در ایران زندگی کند، آیا دادگاه انتاریو می‌تواند حکم صادر کند؟

در پرونده‌ی طلاقی که در انتاریو ثبت شده، دادگاهی که به طلاق رسیدگی می‌کند می‌تواند حکم نفقه‌ی فرزند را هم صادر کند. پس از طلاق، دادگاه انتاریو می‌تواند به دعوای نفقه‌ای که بعداً مطرح شود رسیدگی کند، اگر یکی از همسران سابق هنگام آغاز آن دعوا اقامت معمول (habitual residence) در انتاریو داشته باشد (قانون طلاق، ماده‌ی ۴). والدی که خارج از کانادا یا ایالات متحده ابلاغ دریافت کند ۶۰ روز برای پاسخ فرصت دارد، و اگر پاسخ ندهد پرونده می‌تواند ادامه پیدا کند (آیین دادرسی خانواده، قاعده‌ی ۱۰). صفحه‌ی ما درباره‌ی طلاق در انتاریو پس از ازدواج در ایران ابلاغ در خارج از کشور را توضیح می‌دهد، از جمله ابلاغ جایگزین (substituted service) وقتی دسترسی به همسر ممکن نیست. برای والدینی که هرگز ازدواج نکرده‌اند، دعوا بر اساس قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو مطرح می‌شود، و اینکه دادگاه انتاریو بتواند علیه والدی که هرگز اینجا زندگی نکرده حکمی صادر کند یا نه، به میزان ارتباط پرونده با انتاریو بستگی دارد.

آیا حکم را می‌توان در محل زندگی والد دیگر اجرا کرد؟

در مورد حوزه‌های دارای توافق متقابل، والدی که در انتاریو است دادخواست نفقه را برای مرجع تعیین‌شده‌ی انتاریو می‌فرستد و آن مرجع دادخواست را به حوزه‌ی دیگر ارسال می‌کند؛ احکامی هم که در آنجا صادر شوند می‌توانند در اینجا ثبت و اجرا شوند (قانون احکام نفقه‌ی بین‌حوزه‌ای، مواد ۵، ۶ و ۱۹). قانون کنوانسیون بین‌المللی وصول نفقه‌ی فرزند و نفقه‌ی خانوادگی انتاریو، مصوب ۲۰۲۳ (International Recovery of Child Support and Family Maintenance Convention Act, 2023)، به کنوانسیون ۲۰۰۷ در انتاریو قوت قانونی می‌دهد و به همین شکل از طریق یک مرجع مرکزی (Central Authority) عمل می‌کند.

در مورد ایران، هیچ راهی مبتنی بر معاهده وجود ندارد. اجرای حکم در آنجا موضوعی مربوط به قوانین ایران است که این راهنما به آن نمی‌پردازد. توصیه‌های سفر دولت کانادا نیز یادآوری می‌کند که ایران احکام دادگاه‌های کانادا را در امور حقوق خانواده خودبه‌خود به رسمیت نمی‌شناسد.

اگر والدی که خارج از کشور است در انتاریو درآمد یا دارایی داشته باشد، چه می‌شود؟

در این صورت ابزارهای اجرایی خودِ انتاریو به کار می‌آیند، کشور محل زندگی آن والد هر کجا که باشد. هر حکم نفقه‌ای که دادگاه انتاریو صادر کند، توسط مدیر دفتر مسئولیت خانواده اجرا می‌شود، مگر آنکه طرفین آن را از این دفتر پس بگیرند (ماده‌ی ۹ قانون اجرای نفقه و مسئولیت خانواده، Family Responsibility and Support Arrears Enforcement Act). این قانون به مدیر اجازه می‌دهد از دستور کسر نفقه (support deduction order) از منبع درآمدی در انتاریو، توقیف حساب‌های بانکی، ثبت حکم روی ملک و تعلیق گواهینامه‌ی رانندگی استفاده کند. دادگاه همچنین می‌تواند جلوی واگذاری یا هدر دادن دارایی‌هایی را بگیرد که ممکن است اجرای حکم را ناکام بگذارد (ماده‌ی ۴۸)، و دادگاه انتاریو یا دادگاه خانواده (Family Court) می‌تواند برای پرداخت‌کننده‌ای که در آستانه‌ی ترک انتاریو به قصد فرار از اجرای حکم است، حکم جلب (warrant) صادر کند (ماده‌ی ۴۹).

به همین دلیل مهم است که هر حقوق، ملک اجاره‌ای، حساب بانکی یا کسب‌وکاری را که والد دیگر در کانادا دارد، زود شناسایی کنید. اگر همین والد ممکن است فرزندان را هم از کشور خارج کند، بخوانید دادگاه انتاریو درباره‌ی سفر و گذرنامه چه دستوری می‌تواند بدهد.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• اینکه در حال طلاق هستید یا نه. این موضوع تعیین می‌کند که دستورالعمل‌های فدرال اعمال شود یا دستورالعمل‌های انتاریو، و کدام دادگاه به دعوا رسیدگی کند.
• محل زندگی والد پرداخت‌کننده. این موضوع راه اجرا را تعیین می‌کند، و نرخ مالیات در آنجا می‌تواند باعث شود دادگاه درآمد متفاوتی تعیین یا منظور کند (دستورالعمل‌ها، بند (c) ماده‌ی ۱۹(۱) و ماده‌ی ۲۰(۲)).
• اینکه آن والد اطلاعات مالی‌اش را ارائه می‌دهد یا نه. بدون مدارک، دادگاه ممکن است درآمدی برای او منظور کند و نتیجه‌ای به زیان او بگیرد (بند (f) ماده‌ی ۱۹(۱) و ماده‌ی ۲۳).
• اینکه آن والد در انتاریو درآمد یا دارایی دارد یا نه. اگر داشته باشد، دفتر مسئولیت خانواده می‌تواند ابزارهای خود در انتاریو را به کار بگیرد، کشور محل زندگی آن والد هر کجا که باشد.
• سختی نامتعارف. دادگاه ممکن است مبلغ متفاوتی تعیین کند، اگر در غیر این صورت یکی از والدین یا فرزند دچار سختی نامتعارف (undue hardship) شود (دستورالعمل‌های انتاریو، ماده‌ی ۱۰).
• سن فرزند. نفقه‌ی فرزندی که بیش از ۱۸ سال دارد تابع قواعد جداگانه‌ای است؛ راهنمایی را که پیوندش در بالا آمده ببینید.

یک مثال

برای مثال، مادری را در نورث یورک با دو فرزند در نظر بگیرید. پدرِ بچه‌ها پس از جدایی به تهران بازگشته، آنجا کار می‌کند و هنوز یک کاندو در تورنتو دارد که اجاره داده است. آن‌ها هنوز در حال طلاق نیستند. مادر دعوای نفقه‌ی فرزند را بر اساس قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو در دادگاه انتاریوی مربوط به حوزه‌ی انتخابیه‌اش آغاز می‌کند، که برای بسیاری از خانواده‌های نورث یورک دادگاه خانواده در 47 Sheppard Avenue East (به انگلیسی) است. به پدر در ایران به روشی که دادگاه تأیید کرده ابلاغ می‌شود و او ۶۰ روز برای پاسخ فرصت دارد. او هیچ مدرک مالیاتی نمی‌فرستد. در جلسه‌ی رسیدگی، دادگاه درآمد او را چنان تعیین می‌کند که گویی در کانادا زندگی می‌کند، جدول انتاریو را به کار می‌برد و آنجا که سوابقش موجود نیست، درآمدی برای او منظور می‌کند. حکم به دفتر مسئولیت خانواده فرستاده می‌شود که می‌تواند آن را روی کاندوی تورنتو ثبت کند. وصول نفقه از حقوق او در ایران موضوع دیگری است، چون ایران حوزه‌ی دارای توافق متقابل نیست. این نمونه‌ای فرضی برای توضیح مراحل است، نه پیش‌بینی نتیجه‌ی هیچ پرونده‌ای.

والدین چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. صبر کردن تا بازگشت والد دیگر پیش از مطالبه‌ی نفقه. برای دعوای نفقه بر اساس قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو مهلت قانونی (limitation period) وجود ندارد (بند (c) ماده‌ی ۱۶(۱) قانون مرور زمان، Limitations Act)، اما هر ماه تأخیر یعنی یک ماه بدون حکم.
2. فرض اینکه چون والد در ایران است، کاری نمی‌شود کرد. همچنان می‌توان حکم گرفت و به دارایی‌های او در انتاریو دسترسی پیدا کرد.
3. فهرست نکردن دارایی‌ها و منابع درآمد والد دیگر در کانادا در همان ابتدا، یعنی زمانی که پیدا کردنشان از همیشه آسان‌تر است.
4. پذیرفتن پرداخت‌های نقدی غیررسمی بدون حکم یا توافقی که قابل اجرا باشد.
5. فرستادن مدارک ترجمه‌نشده از ایران به دادگاه.
6. موافقت با سفر فرزندان به خارج از کشور بدون تعیین شرایط سفر، در حالی که همین والد نفقه نمی‌پردازد.

این هفته چه کار کنید

1. هر آنچه درباره‌ی کار، کارفرما، درآمد و حساب‌های بانکی والد دیگر، در کانادا و خارج از کشور، می‌دانید یادداشت کنید.
2. هر ملک، کسب‌وکار یا درآمد اجاره‌ای را که او در انتاریو دارد فهرست کنید.
3. مدارک درآمد خودتان و رسیدهای هزینه‌های نگهداری کودک، درمان و فعالیت‌های فرزندان را جمع کنید.
4. برای ابلاغ، هر نشانی و راه تماسی را که از والد دیگر دارید گردآوری کنید.
5. برای قدم‌های اولیه‌ی دیگر، چک‌لیست هفته‌ی اول جدایی را ببینید.

پرسش‌های متداول

اگر درآمد والد دیگر را ندانم، آیا دادگاه می‌تواند حکم نفقه صادر کند؟

بله. دستورالعمل‌ها به دادگاه اجازه می‌دهند درآمدی برای والد منظور کند، از جمله وقتی والد اطلاعات لازم را ارائه نمی‌دهد، و در جلسه‌ی رسیدگی نتیجه‌ای به زیان او بگیرد (مواد ۱۹ و ۲۳).

آیا پایین‌تر بودن هزینه‌ی زندگی در ایران مبلغ نفقه را کم می‌کند؟

مبلغ جدولی بر اساس درآمد است، درآمدی که چنان تعیین می‌شود که گویی والد در کانادا زندگی می‌کند (ماده‌ی ۲۰(۱)). مبلغ متفاوت فقط طبق قواعد مشخصی ممکن است، مانند سختی نامتعارف (دستورالعمل‌های انتاریو، ماده‌ی ۱۰).

آیا برای مطالبه‌ی نفقه‌ی فرزند مهلتی وجود دارد؟

برای دعوای نفقه بر اساس قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو مهلت قانونی وجود ندارد (قانون مرور زمان، بند (c) ماده‌ی ۱۶(۱)). دعاوی خانوادگی دیگر مهلت دارند؛ ببینید مهلت‌ها در پرونده‌های خانوادگی انتاریو (به انگلیسی).

اگر والد دیگر در ایالات متحده یا ترکیه زندگی کند چه؟

برای هر دو، راهی مبتنی بر معاهده وجود دارد. ایالات متحده حوزه‌ی دارای توافق متقابل و عضو کنوانسیون ۲۰۰۷ است؛ ترکیه عضو کنوانسیون ۲۰۰۷ است و این کنوانسیون از ۱ فوریه ۲۰۲۴ در انتاریو اجرا می‌شود.

آیا دفتر مسئولیت خانواده می‌تواند جلوی خروج والد از انتاریو را بگیرد؟

دادگاه انتاریو یا دادگاه خانواده می‌تواند برای پرداخت‌کننده‌ای که در آستانه‌ی ترک انتاریو به قصد فرار از اجرای حکم است، حکم جلب صادر کند (قانون اجرای نفقه و مسئولیت خانواده، ماده‌ی ۴۹).

آیا حکم نفقه‌ای که در ایران صادر شده در اینجا قابل اجراست؟

ایران طبق قانون انتاریو حوزه‌ی دارای توافق متقابل نیست و عضو کنوانسیون ۲۰۰۷ هم نیست؛ بنابراین راه ثبت مبتنی بر معاهده برای حکم ایرانی کاربرد ندارد.

پرسش‌های مرتبط

دعاوی نفقه اغلب در کنار دعاوی اموال مطرح می‌شوند؛ اگر والد دیگر در ایران ملک دارد، بخوانید آیا اموال در ایران در تقسیم برابر ارزش اموال در انتاریو به حساب می‌آید.

موسسه‌ی حقوقی سربازوطن در دعاوی نفقه‌ی فرزند، به فارسی، انگلیسی یا فرانسه، وکالت والدین را بر عهده می‌گیرد. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.