طلاق توافقی در انتاریو چگونه انجام می‌شود و چه مراحلی دارد؟

در انتاریو، طلاق توافقی یعنی هر دو همسر با هم یک دادخواست مشترک طلاق به دادگاه عالی می‌دهند و قاضی معمولاً فقط بر پایه‌ی مدارک تصمیم می‌گیرد. اما این دادخواست به‌خودی‌خود فقط ازدواج را پایان می‌دهد. مهریه، نفقه، اموال و امور فرزندان باید در توافق‌نامه‌ی جدایی یا حکم دادگاه روشن شوند.

این صفحه فقط قانون انتاریو و کانادا را توضیح می‌دهد، نه قانون ایران. اگر می‌خواهید طلاقی که در انتاریو می‌گیرید در ایران هم ثبت شود، این را از یک وکیل در ایران بپرسید.

در گفت‌وگوهای خانوادگی، «طلاق توافقی» معمولاً یعنی زن و شوهر درباره‌ی همه چیز، از مهریه تا فرزندان، به توافق رسیده‌اند و طلاق همه را یک‌جا تمام می‌کند. در انتاریو این کار دو بخش جدا دارد. بخش اول دادخواست مشترک طلاق (joint application) است که ازدواج را پایان می‌دهد. بخش دوم توافق‌نامه‌ی جدایی (separation agreement) است که حقوق مالی و امور فرزندان را تعیین می‌کند. اگر فقط بخش اول را انجام دهید، بخش دوم خودبه‌خود حل نمی‌شود. برای تصویر کلی روند، صفحه‌ی طلاق را ببینید.

طلاق توافقی در انتاریو مرحله به مرحله چگونه پیش می‌رود؟

1. شرط اقامت و جدایی را بسنجید. یکی از شما باید دست‌کم در یک سالِ بلافاصله پیش از آغاز پرونده اقامت عادی (habitual residence) در انتاریو داشته باشد (ماده‌ی ۳(۱) قانون طلاق کانادا، Divorce Act). در طلاق بر پایه‌ی جدایی، باید هنگام آغاز پرونده جدا زندگی کنید و تا زمان تصمیم دادگاه دست‌کم یک سال جدا زندگی کرده باشید (بند (a) ماده‌ی ۸(۲)).
2. توافق‌نامه‌ی جدایی بنویسید. طبق قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو (Family Law Act)، دو نفری که با هم زندگی کرده‌اند و اکنون جدا زندگی می‌کنند می‌توانند درباره‌ی اموال، نفقه، آموزش و تربیت اخلاقی فرزندان، مسئولیت تصمیم‌گیری و زمان والدین و هر موضوع دیگری توافق کنند (ماده‌ی ۵۴). این توافق فقط وقتی قابل اجراست که کتبی باشد، هر دو امضا کنند و شاهد داشته باشد (ماده‌ی ۵۵(۱)).
3. فرم‌ها را آماده کنید. طبق راهنمای وزارت دادستانی کل انتاریو (Ministry of the Attorney General)، دادخواست با فرم 8A را هر دو امضا می‌کنید. هر یک از شما سوگندنامه‌ی طلاق جداگانه‌ای با فرم 36 پر می‌کند و نزد مأمور رسمی گرفتن سوگندنامه (commissioner for taking affidavits) امضا می‌کند. پیش‌نویس حکم طلاق با فرم 25A تایپ می‌شود و هر چه را توافق کرده‌اید و می‌خواهید در حکم بیاید، در آن می‌نویسید. اصل سند ازدواج، مجموعه‌ی اوراق پرونده (Continuing Record) و دو پاکت تمبرخورده هم لازم است.
4. دادخواست را ثبت کنید. هزینه‌ی ثبت دادخواست در دادگاه عالی دادگستری انتاریو (Superior Court of Justice) ۲۱۴ دلار است، مگر آنکه معافیت از هزینه‌ی دادگاه (fee waiver) بگیرید. چون هر دو یک چیز را می‌خواهید و خوانده‌ای در کار نیست، ابلاغ به طرف دیگر لازم نیست.
5. استعلام از دفتر مرکزی. دادگاه از دفتر مرکزی ثبت دعاوی طلاق در دولت فدرال (Central Registry of Divorce Proceedings) گواهی‌ای می‌گیرد که نشان دهد پرونده‌ی طلاق دیگری میان شما در کانادا آغاز نشده است. تا این گواهی نرسد، طلاق صادر نمی‌شود.
6. بررسی قاضی. کارمند دفتر مدارک را به قاضی می‌دهد. قاضی می‌تواند طلاق را همان‌طور که در پیش‌نویس آمده صادر کند، مدارک را برای اصلاح برگرداند، یا پس از دادن فرصت توضیح، حکم را تغییر دهد یا رد کند (قاعده‌ی ۳۶(۷) آیین دادرسی خانواده، Family Law Rules).
7. نافذ شدن طلاق. طلاق معمولاً از روز سی‌ویکم پس از صدور حکم نافذ می‌شود (ماده‌ی ۱۲(۱)). پس از آن می‌توانید گواهی طلاق (certificate of divorce) بخواهید؛ ببینید گواهی طلاق را در انتاریو چگونه بگیرید.

آیا باید یک سال کامل جدا زندگی کرده باشید؟

قانون طلاق تنها مبنای طلاق را فروپاشی ازدواج می‌داند و فروپاشی فقط از سه راه ثابت می‌شود: یک سال جدایی، خیانت زناشویی، یا آزار جسمی یا روانی (ماده‌ی ۸(۲)). دو راه آخر به رفتار همسر مربوط‌اند و باید ثابت شوند. در طلاق توافقی، یک سال جدایی ساده‌ترین مبناست. لازم نیست یک سال کامل پیش از ثبت دادخواست گذشته باشد. کافی است هنگام آغاز پرونده جدا زندگی کنید و تا تصمیم دادگاه یک سال کامل شود.

اگر جدا زندگی می‌کنید و دست‌کم یکی از شما قصد جدایی دارد، این دوره جدایی به حساب می‌آید (ماده‌ی ۸(۳)). زندگی دوباره با هم برای آشتی، اگر مجموعش از ۹۰ روز بیشتر نشود، شمارش یک سال را قطع نمی‌کند. تاریخ جدایی را دقیق یادداشت کنید.

مهریه، نفقه، اموال و فرزندان را کجا باید تعیین کرد؟

جای این موضوعات توافق‌نامه‌ی جدایی است، یا حکمی که با توافق هر دو صادر می‌شود. توافق‌نامه‌ی جدایی یکی از انواع قرارداد خانوادگی (domestic contract) است و قواعد آن را در صفحه‌ی قراردادهای خانوادگی توضیح داده‌ایم. اگر سند ازدواج شما مهریه دارد، روشن بنویسید که با آن چه می‌شود: همه‌ی آن پرداخت می‌شود، بخشی از آن پرداخت می‌شود، یا از آن می‌گذرید. اینکه دادگاه‌های انتاریو با مهریه چگونه برخورد می‌کنند در آیا مهریه پس از جدایی در انتاریو قابل اجراست آمده است. اگر یکی از شما قصد دارد مهریه را ببخشد، پیش از امضا صفحه‌ی بخشش مهریه در کانادا را بخوانید.

شروط دیگر سند ازدواج، مانند شرط تنصیف دارایی، هم باید در توافق‌نامه تکلیفشان روشن شود. توضیح این شروط در صفحه‌ی شروط عقدنامه‌ی ایرانی در جدایی در انتاریو آمده است. امضای توافق‌نامه همیشه پایان کار نیست. دادگاه می‌تواند توافق‌نامه یا بندی از آن را کنار بگذارد، اگر یکی از طرفین دارایی یا بدهی مهمی را که هنگام امضا وجود داشته به طرف دیگر نگفته باشد، یا ماهیت و پیامد توافق‌نامه را نفهمیده باشد، یا به دلایل دیگری که قانون قراردادها می‌پذیرد (ماده‌ی ۵۶(۴) قانون حقوق خانواده). این شامل دارایی در ایران هم می‌شود؛ ببینید آیا اموال در ایران در تقسیم اموال انتاریو حساب می‌شود.

درباره‌ی فرزندان، دادگاه می‌تواند بند مربوط به آموزش، تربیت اخلاقی، مسئولیت تصمیم‌گیری یا زمان والدین را نادیده بگیرد، اگر به نظر دادگاه این کار به منافع عالیه‌ی کودک باشد (ماده‌ی ۵۶(۱)). بند نفقه‌ی فرزند را هم اگر با دستورالعمل‌های نفقه‌ی فرزند (Child Support Guidelines) نامعقول باشد، می‌تواند نادیده بگیرد (ماده‌ی ۵۶(۱.۱)). برای محاسبه، صفحه‌ی نفقه‌ی فرزند را ببینید. درباره‌ی نفقه میان شما دو نفر، صفحه‌ی نفقه‌ی همسر توضیح می‌دهد که چه چیزهایی در تعیین آن مهم است.

دادگاه درباره‌ی نفقه‌ی فرزند در طلاق توافقی چه می‌خواهد؟

حتی اگر هر دو با طلاق موافق باشید، دادگاه باید قانع شود که برای نفقه‌ی فرزندان ترتیب معقولی داده شده است، وگرنه صدور طلاق متوقف می‌ماند (بند (b) ماده‌ی ۱۱(۱) قانون طلاق). برای همین، سوگندنامه‌ی طلاق باید این ترتیبات و اطلاعات درآمدی را در بر داشته باشد (قاعده‌ی ۳۶(۵)، بند ۴).

آیا باید به دادگاه بروید یا در جلسه‌ی آموزشی شرکت کنید؟

در دادخواست مشترک، معمولاً جلسه‌ی حضوری لازم نیست، چون قاضی بر پایه‌ی سوگندنامه‌ها و پیش‌نویس حکم تصمیم می‌گیرد. البته قاضی می‌تواند از شما بخواهد سوگندنامه‌ی دیگری بدهید یا به دادگاه بیایید (قاعده‌ی ۳۶(۷)). شرکت در جلسه‌ی آموزشی اجباری (Mandatory Information Program) هم برای پرونده‌هایی که با توافق پیش می‌روند، یا فقط طلاق می‌خواهند، الزامی نیست (قاعده‌ی ۸.۱(۲)). قانون طلاق از دو طرف می‌خواهد، تا جایی که مناسب است، اختلاف‌ها را از راه‌های حل اختلاف خانوادگی بیرون از دادگاه، مانند مذاکره و میانجی‌گری، حل کنند (ماده‌ی ۷.۳).

اگر یکی از شما در میانه‌ی کار نظرش عوض شود چه می‌شود؟

در دادخواست مشترک، طلاق و هر حکم دیگری فقط با رضایت هر دو همسر صادر می‌شود (قاعده‌ی ۳۶(۲)). اگر یکی از شما دیگر موافق نباشد، این مسیر پیش نمی‌رود. در آن صورت هر یک از همسران می‌تواند خودش دادخواست طلاق بدهد و دیگری را خوانده (respondent) معرفی کند (قاعده‌ی ۳۶(۱)) و پرونده با ابلاغ و مهلت پاسخ پیش می‌رود. پس پیش از امضای هر سند، از توافق نهایی مطمئن شوید.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• فرزندان. بدون ترتیب معقول برای نفقه‌ی فرزند، طلاق صادر نمی‌شود (ماده‌ی ۱۱(۱) قانون طلاق).
• اقامت. اگر هیچ‌یک از شما یک سال اقامت عادی در انتاریو نداشته باشد، دادگاه انتاریو فعلاً نمی‌تواند به طلاق رسیدگی کند (ماده‌ی ۳(۱)).
• افشای کامل دارایی‌ها. نگفتن دارایی یا بدهی مهم به طرف دیگر می‌تواند به کنار گذاشتن توافق‌نامه منجر شود (ماده‌ی ۵۶(۴) قانون حقوق خانواده).
• طلاق مذهبی. اگر برداشتن موانعی که جلوی ازدواج دوباره‌ی همسر دیگر در چارچوب دینش را می‌گیرد یکی از ملاحظات این توافق بوده، دادگاه می‌تواند همه یا بخشی از توافق‌نامه را کنار بگذارد (ماده‌ی ۵۶(۵)). رابطه‌ی این دو را در صفحه‌ی طلاق مذهبی و طلاق در انتاریو ببینید.
• زمان ادعای اموال. دعوای تقسیم برابر ارزش اموال (equalization) باید پیش از زودترین این دو موعد طرح شود: دو سال پس از طلاق، یا شش سال پس از جدایی (ماده‌ی ۷(۳)).
• شرایط خاص. اگر هر دو موافق باشید و تعهد کنید از حکم تجدیدنظر نخواهید، دادگاه در شرایط خاص می‌تواند طلاق را زودتر از روز سی‌ویکم نافذ کند (ماده‌ی ۱۲(۲) قانون طلاق).

یک مثال

برای مثال، سارا و کاوه را در نظر بگیرید که در تهران عقد کرده‌اند، پنج سال است در نورث یورک زندگی می‌کنند و یک پسر هفت‌ساله دارند. آن‌ها از زمستان گذشته جدا زندگی می‌کنند و درباره‌ی همه چیز به توافق رسیده‌اند. هر کدام جداگانه با وکیل خود مشورت می‌کند. آن‌ها توافق‌نامه‌ی جدایی کتبی می‌نویسند که خانه، حساب‌ها، نفقه‌ی فرزند طبق دستورالعمل‌ها، برنامه‌ی زمان والدین و تکلیف مهریه را روشن می‌کند. هر دو امضا می‌کنند و امضاها شاهد دارد. سپس دادخواست مشترک با فرم 8A می‌دهند، هر کدام سوگندنامه‌ی طلاق خود را امضا می‌کند و پیش‌نویس حکم، بندهای مربوط به فرزند را هم در بر دارد. پس از کامل شدن یک سال جدایی و رسیدن گواهی دفتر مرکزی، قاضی بر پایه‌ی مدارک تصمیم می‌گیرد. این نمونه‌ای فرضی برای توضیح مراحل است، نه پیش‌بینی نتیجه یا زمان هیچ پرونده‌ای.

چه اشتباه‌هایی رایج است؟

1. فرض اینکه طلاق توافقی مهریه را هم تمام می‌کند. دادخواست مشترکی که فقط طلاق می‌خواهد درباره‌ی مهریه تصمیمی نمی‌گیرد.
2. توافق شفاهی یا امضانشده. توافق‌نامه‌ی جدایی بدون نوشته، امضای هر دو و شاهد قابل اجرا نیست (ماده‌ی ۵۵(۱) قانون حقوق خانواده).
3. نگفتن از دارایی یا بدهی در ایران. نگفتن دارایی یا بدهی مهم می‌تواند توافق را در معرض کنار گذاشته شدن قرار دهد.
4. کنار گذاشتن تقسیم اموال برای بعد. مهلت دو ساله پس از طلاق را فراموش نکنید؛ ببینید مهلت‌های پرونده‌ی خانوادگی در انتاریو.
5. ازدواج دوباره پیش از نافذ شدن طلاق. طلاق معمولاً از روز سی‌ویکم پس از حکم نافذ می‌شود، نه روز صدور آن.

این هفته چه کنید

1. تاریخ دقیق جدایی را بنویسید.
2. فهرستی از موضوعات توافق تهیه کنید: مهریه، خانه، حساب‌ها، بدهی‌ها، نفقه و فرزندان.
3. مدارک مالی هر دو نفر را، از جمله هر دارایی یا حسابی در ایران، جمع کنید.
4. اصل سند ازدواج را پیدا کنید و فهرست مدارک لازم برای طلاق وقتی ازدواج در ایران ثبت شده را مرور کنید.
5. چک‌لیست هفته‌ی نخست جدایی را بخوانید.
6. پیش از امضای هر توافقی با وکیل مشورت کنید؛ ببینید وکیل خانواده‌ی فارسی‌زبان چه کمکی می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا بدون وکیل می‌توانیم طلاق توافقی بگیریم؟

آیین دادرسی خانواده به هر طرف اجازه می‌دهد خودش پرونده را پیش ببرد (قاعده‌ی ۴(۱)). راهنمای وزارت برای کمک در پر کردن فرم‌ها، مرکز اطلاعات حقوق خانواده (Family Law Information Centre) را معرفی می‌کند. اما نوشتن توافق‌نامه درباره‌ی مهریه، اموال و فرزندان پیامدهای بلندمدت دارد.

اگر همسرم در ایران باشد، باز هم دادخواست مشترک ممکن است؟

شرط اقامت فقط درباره‌ی یکی از شماست (ماده‌ی ۳(۱) قانون طلاق). اما هر دو باید فرم دادخواست را امضا کنید و هر کدام سوگندنامه‌ی خود را نزد مقام مجاز امضا کند. اینکه این کار خارج از کانادا چگونه انجام شود را پیش از شروع با وکیل بررسی کنید.

آیا می‌توانیم نفقه‌ی فرزند را کمتر از جدول تعیین کنیم؟

دادگاه می‌تواند با رضایت هر دو مبلغی متفاوت را بپذیرد، به شرط آنکه قانع شود برای نفقه‌ی فرزند ترتیب معقولی داده شده است (ماده‌ی ۱۵.۱(۷) قانون طلاق). در این ارزیابی، دادگاه به دستورالعمل‌ها توجه می‌کند، اما ترتیب را فقط به این دلیل که مبلغ با جدول فرق دارد نامعقول نمی‌داند (ماده‌ی ۱۵.۱(۸)).

آیا توافق‌نامه‌ی جدایی را باید در دادگاه ثبت کرد؟

الزامی نیست، اما هر طرف می‌تواند آن را همراه سوگندنامه‌ای در دادگاه ثبت کند. پس از ثبت، بند نفقه‌ی آن مانند حکم دادگاه قابل اجرا می‌شود (ماده‌ی ۳۵ قانون حقوق خانواده).

هزینه‌ی دادگاه برای طلاق توافقی چقدر است؟

هزینه‌ی ثبت دادخواست در دادگاه عالی ۲۱۴ دلار است و آیین‌نامه برای صدور گواهی ۲۵ دلار تعیین کرده است. هزینه‌ی وکیل و ترجمه جداست؛ ببینید هزینه‌ی پرونده‌ی خانوادگی در تورنتو.

سورنا سربازوطن وکیلی فارسی‌زبان است و می‌توانید درباره‌ی طلاق توافقی و توافق‌نامه‌ی جدایی به فارسی، انگلیسی یا فرانسه با او گفت‌وگو کنید. نخستین جلسه با موسسه‌ی حقوقی سربازوطن محرمانه تلقی می‌شود. با شماره‌ی +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.