چه زمانی می‌توان در انتاریو فوری به دادگاه خانواده رفت، مثلاً وقتی ممکن است کودک را به خارج ببرند؟

معمولاً پیش از هر درخواست میان‌دعوا (motion) باید جلسه‌ی مقدماتی (case conference) برگزار شده باشد، اما آیین دادرسی خانواده‌ی انتاریو در وضعیت فوری یا سختی به قاضی اجازه می‌دهد زودتر به درخواست رسیدگی کند. اگر خطر فوری خروج کودک از انتاریو وجود داشته باشد و تأخیرِ ابلاغ به والد دیگر احتمالاً پیامدهای جدی داشته باشد، حتی می‌توانید بدون اطلاع طرف مقابل درخواست بدهید. دستوری که بدون اطلاع طرف مقابل صادر شود، باید ظرف ۱۴ روز یا در تاریخی که دادگاه تعیین می‌کند دوباره به دادگاه برگردد.

این راهنما رویه را توضیح می‌دهد: چه چیزی فوری به شمار می‌آید، درخواست میان‌دعوای فوری چگونه مطرح می‌شود و چه دستورهایی را می‌توانید بخواهید. خودِ این دستورها و قدم‌های مربوط به گذرنامه بیرون از دادگاه، در آیا یکی از والدین می‌تواند بدون رضایت شما فرزندتان را به خارج ببرد آمده است. برای پرونده‌های امور فرزندان به‌طور کلی، صفحه‌ی ما درباره‌ی تصمیم‌گیری والدین در انتاریو را ببینید.

طبق آیین دادرسی خانواده، چه چیزی فوری به شمار می‌آید؟

قاعده‌ی پایه سخت‌گیرانه است. تا وقتی جلسه‌ای درباره‌ی موضوعات اصلی پرونده برگزار نشده، نه اخطاریه‌ی درخواست میان‌دعوا و شواهد پشتیبان آن ابلاغ می‌شود و نه به درخواستی رسیدگی می‌شود (آیین دادرسی خانواده، Family Law Rules، قاعده‌ی ۱۴(۴)). این قاعده اعمال نمی‌شود اگر دادگاه بر این نظر باشد که وضعیت فوری یا سختی (urgency or hardship) وجود دارد، یا به دلیل دیگری در جهت عدالت نیازی به جلسه‌ی مقدماتی نیست (قاعده‌ی ۱۴(۴.۲)).

قواعد، فوریت را تعریف نکرده‌اند. راهنمای وزارت دادستانی کل انتاریو (Ministry of the Attorney General) دو مثال می‌آورد: فوریت، مثلاً وقتی امنیت شما یا فرزندتان در خطر فوری است؛ و سختی، مثلاً وقتی حکم نفقه برای تأمین نیازهای پایه‌ی زندگی فرزندان مانند سرپناه، پوشاک و غذا لازم است و نمی‌توانید تا جلسه صبر کنید. دستورالعمل رویه‌ی دادگاه عالی دادگستری برای منطقه‌ی تورنتو (Consolidated Practice Direction, Toronto Region) درخواست‌های فوری با اطلاع طرف مقابل را وضعیت‌های فوری یا سختی می‌داند «از جمله موضوعاتی مانند ربودن کودک، تهدید به آسیب یا زیان مالی شدید». همان راهنمای وزارت هشدار می‌دهد اگر قاضی تشخیص دهد درخواستِ زودهنگام لازم نبوده، ممکن است شما را به پرداخت هزینه‌های حقوقی طرف دیگر برای آن درخواست محکوم کند.

برخی درخواست‌ها اصلاً تابع قاعده‌ی جلسه‌ی مقدماتی نیستند، از جمله درخواست صدور دستور اهانت به دادگاه (contempt)، درخواست صدور حکم اختصاری (summary judgment) و درخواست اینکه مدیر دفتر مسئولیت خانواده (Family Responsibility Office) از تعلیق گواهینامه خودداری کند (قاعده‌ی ۱۴(۶)).

چه زمانی می‌توانید بدون اطلاع والد دیگر به دادگاه بروید؟

درخواست میان‌دعوا را می‌توان بدون اطلاع طرف مقابل (without notice) مطرح کرد، اگر یکی از این موارد وجود داشته باشد (قاعده‌ی ۱۴(۱۲)):

• ماهیت یا شرایط درخواست، اطلاع دادن را غیرلازم یا به‌طور معقول ناممکن کند؛
• خطر فوری خروج کودک از انتاریو وجود داشته باشد و تأخیرِ ناشی از ابلاغ اخطاریه‌ی درخواست احتمالاً پیامدهای جدی داشته باشد؛
• خطر فوری برای سلامت یا امنیت کودک یا درخواست‌کننده وجود داشته باشد و تأخیر احتمالاً پیامدهای جدی داشته باشد؛ یا
• ابلاغ اخطاریه‌ی درخواست احتمالاً پیامدهای جدی داشته باشد.

مدارک تا روز رسیدگی یا پیش از آن ثبت می‌شوند (قاعده‌ی ۱۴(۱۳)). دستوری که بدون اطلاع طرف مقابل صادر شود (فرم 14D) باید مقرر کند که موضوع ظرف ۱۴ روز یا در تاریخی که دادگاه تعیین می‌کند، و در صورت امکان نزد همان قاضی، دوباره به دادگاه برگردد (قاعده‌ی ۱۴(۱۴))، و باید بی‌درنگ همراه همه‌ی مدارکی که در درخواست به کار رفته به همه‌ی کسانی که به آن مربوط‌اند ابلاغ شود، مگر آنکه دادگاه دستور دیگری بدهد (قاعده‌ی ۱۴(۱۵)). دستورالعمل رویه‌ی تورنتو می‌افزاید کسی که بدون اطلاع طرف مقابل درخواست می‌دهد، باید توضیح دهد چرا اطلاع دادن غیرلازم یا به‌طور معقول ناممکن است.

درخواست میان‌دعوای فوری مرحله به مرحله چگونه مطرح می‌شود؟

1. پرونده را آغاز کنید، یا از پرونده‌ی موجود استفاده کنید. درخواست میان‌دعوا، دستوری موقت درباره‌ی ادعایی می‌خواهد که در یک دادخواست مطرح شده است (قاعده‌ی ۱۴(۱))، پس باید دادخواستی وجود داشته باشد. اگر خطر فوری خروج کودک از انتاریو، یا خطر فوری برای سلامت یا امنیت کودک یا یکی از طرفین وجود دارد، می‌توان پرونده را در هر شهرداری (municipality) آغاز کرد و درخواست را همان‌جا مطرح کرد؛ پس از رسیدگی، پرونده منتقل می‌شود، مگر آنکه دادگاه دستور دیگری بدهد (قاعده‌ی ۵(۲)).
2. درخواست را آماده کنید. اخطاریه‌ی درخواست میان‌دعوا (notice of motion، فرم 14) و سوگندنامه (فرم 14A)، همراه پیش‌نویس دستور؛ برای درخواست بدون اطلاع طرف مقابل، پیش‌نویس فرم 14D (قاعده‌ی ۱۴(۹)؛ راهنمای انتاریو). سوگندنامه تا جای ممکن باید فقط چیزهایی را در بر داشته باشد که شخصاً می‌دانید؛ اطلاعاتی که از دیگری شنیده‌اید باید منبعش را نام ببرد و بگوید که آن را باور دارید (قاعده‌ی ۱۴(۱۸) و (۱۹)).
3. آن را به شیوه‌ای که ساختمان دادگاه می‌خواهد ثبت کنید. در دادگاه عالی دادگستری در تورنتو، مدارک فوری از طریق درگاه عمومی دادگاه‌های انتاریو (Ontario Courts Public Portal) ثبت و با علامت «حساس به زمان» مشخص می‌شوند، و درخواست تعیین وقت فوری با ایمیل به دفتر دادرسی خانواده (Family Trial Office) فرستاده می‌شود؛ قاضی تصمیم می‌گیرد که درخواست فوری است یا نه. همچنین دوشنبه‌ها از ساعت ۹ تا ۱۱ صبح قاضی‌ای برای موضوعات فوری یا رویه‌ای محدود حاضر است (TBST Court)، یا اگر دادگاه دوشنبه تعطیل باشد، سه‌شنبه.
4. ابلاغ کنید، مگر آنکه بدون اطلاع طرف مقابل درخواست می‌دهید. در درخواست با اطلاع طرف مقابل، طبق دستورالعمل رویه‌ی تورنتو، مدارک با ایمیل به طرف دیگر ابلاغ می‌شود، و درخواست فوری به فرم تأیید درخواست (فرم 14C) نیاز ندارد.
5. حاضر شوید. طبق دستورالعمل رویه‌ی استانی دادگاه عالی، به درخواست‌های فوری به‌صورت مجازی رسیدگی می‌شود، مگر آنکه دادگاه دستور دیگری بدهد؛ کسی که جلسه‌ی حضوری می‌خواهد باید دلایلش را در مدارک درخواست بنویسد.
6. دستور را ابلاغ کنید و برای جلسه‌ی بازگشت آماده شوید. دستوری که بدون اطلاع طرف مقابل صادر شده بی‌درنگ ابلاغ می‌شود و والد دیگر می‌تواند در جلسه‌ی بازگشت پاسخ دهد (قاعده‌ی ۱۴(۱۴) و (۱۵)).

اینکه پرونده‌ی شما به کدام ساختمان دادگاه تعلق دارد، به ادعاهایتان و محل زندگی‌تان بستگی دارد؛ ببینید کدام دادگاه خانواده‌ی تورنتو به پرونده‌ی شما رسیدگی می‌کند. صفحه‌ی درخواست‌های میان‌دعوای دادگاه انتاریو (Ontario Court of Justice) هم تأیید می‌کند که درخواست اضطراری یا فوری ممکن است به برگزاری جلسه‌ی مقدماتی نیاز نداشته باشد؛ راهنمای ما درباره‌ی دادگاه خانواده‌ی نورث یورک در 47 Sheppard Avenue East یکی از محل‌های این دادگاه در تورنتو را معرفی می‌کند. برای دادگاه عالی در 361 University Avenue، ببینید در آن ساختمان دادگاه با چه چیزی روبه‌رو می‌شوید.

چه دستورهایی را می‌توانید به‌طور فوری بخواهید؟

دستوری که طبق ماده‌ی ۳۶(۲) به پلیس داده می‌شود باید تاریخ انقضایی داشته باشد که حداکثر شش ماه پس از صدور است، مگر آنکه دادگاه قانع شود مدت طولانی‌تری لازم است (ماده‌ی ۳۶(۷)). مأموران پلیس می‌توانند به جایی که به‌طور معقول باور دارند کودک در آن است وارد شوند و آن را بگردند، از ساعت ۶ صبح تا ۹ شب، مگر آنکه دستور زمان دیگری را مجاز کند (ماده‌ی ۳۶(۵) و (۶)).

چرا وقتی مقصد ایران است، فوریت این‌قدر اهمیت دارد؟

چون حمایت پیش از خروج کودک بهتر نتیجه می‌دهد. توصیه‌های سفر دولت کانادا درباره‌ی ایران (آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶) می‌گوید کنوانسیون لاهه درباره‌ی ربودن کودک میان کانادا و ایران اجرا نمی‌شود، ایران احکام دادگاه خانواده‌ی کانادا را خودبه‌خود به رسمیت نمی‌شناسد، و فرزندان مرد ایرانی، از جمله کودکان ایرانی‌کانادایی، برای خروج از ایران به اجازه‌ی پدر نیاز دارند. همچنین یادآوری می‌کند که دولت کانادا در ایران سفارت یا کنسولگری ندارد. این راهنما فقط قانون انتاریو و کانادا را توضیح می‌دهد، نه قانون ایران. اگر والد دیگر به جای سفر، نقل مکان دائمی در نظر دارد، قواعد اطلاع‌رسانی در نقل مکان با فرزند به شهر یا کشوری دیگر هم اعمال می‌شود.

اختیار دادگاه انتاریو برای صدور حکم والدینی معمولاً به این بستگی دارد که کودک هنگام آغاز دادخواست، اقامت عادی (habitual residence) در انتاریو داشته باشد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۲(۱)). این دلیل دیگری است برای اینکه تا پس از رفتن کودک صبر نکنید. اینکه حکم حضانتی که در ایران صادر شود اینجا اعتبار دارد یا نه، پرسش جداگانه‌ای است که در آیا حکم حضانت صادرشده در ایران در انتاریو اعتبار دارد آمده است.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• اینکه خطر چقدر فوری است. درخواست بدون اطلاع طرف مقابل به دلیل خروج کودک یا خطر امنیتی، به خطر فوری و پیامدهای جدیِ احتمالی ناشی از تأخیر نیاز دارد (بندهای (b) و (c) قاعده‌ی ۱۴(۱۲)).
• اینکه حکم یا توافقی از پیش خروج کودک را منع کرده باشد. ماده‌ی ۳۷(۱) و بند (b) ماده‌ی ۳۶(۲) به منعِ موجود بستگی دارند؛ ماده‌ی ۳۷(۲) و بند (c) ماده‌ی ۳۶(۲) درباره‌ی والدی است که زمان والدین دارد و احتمالاً کودک را برنمی‌گرداند؛ در غیر این صورت، دستورهای بند (c) ماده‌ی ۲۸(۱) نقطه‌ی شروع معمول است.
• اینکه کدام دادگاه رسیدگی می‌کند. دادگاه انتاریو نمی‌تواند دستور انتقال اموال به امین بدهد (ماده‌ی ۳۷(۴) قانون اصلاح حقوق کودکان).
• اینکه پرونده‌ای از پیش وجود دارد یا نه. اگر نه، دادخواست همراه با درخواست میان‌دعوا آغاز می‌شود، و قاعده‌ی ۵(۲) وقتی خطر خروج کودک هست، آغاز آن را در هر شهرداری ممکن می‌کند.
• سختی به جای خطر. سختی مالی می‌تواند درخواست زودهنگام را توجیه کند (قاعده‌ی ۱۴(۴.۲))، اما معمولاً با اطلاع طرف مقابل.
• موضوعات کیفری. اتهام کیفری و شرایط آزادی با وثیقه پرسش جداگانه‌ای است که این راهنمای حقوق خانواده به آن نمی‌پردازد.

یک مثال

برای مثال، لیلا را در نظر بگیرید که با پسر شش‌ساله‌اش در تورنتو زندگی می‌کند. او و پدر بچه سه ماه پیش جدا شده‌اند و هیچ حکم یا توافقی ندارند. روز سه‌شنبه، در یک حساب مشترک، دو بلیت یک‌طرفه به تهران برای جمعه می‌بیند که پدر برای خودش و پسرشان، در آخر هفته‌ای که بچه نزد اوست، رزرو کرده است. لیلا دادخواستی طبق قانون اصلاح حقوق کودکان آغاز می‌کند و طبق بند (b) قاعده‌ی ۱۴(۱۲) درخواست میان‌دعوا بدون اطلاع طرف مقابل می‌دهد، با سوگندنامه‌ای که تصویر رزرو را پیوست دارد و توضیح می‌دهد که ابلاغ پیشاپیش به پدر احتمالاً به رفتنِ زودترِ او می‌انجامد. او دستوری می‌خواهد که کودک بدون رضایت او یا حکم دادگاه از انتاریو خارج نشود و گذرنامه‌های کانادایی و ایرانی کودک به وکیل او تحویل داده شود. قاضی دستوری موقت با فرم 14D و تاریخ بازگشتی ظرف ۱۴ روز صادر می‌کند، و دستور و همه‌ی مدارک همان روز به پدر ابلاغ می‌شود. پدر در جلسه‌ی بازگشت می‌تواند شواهد خودش را ارائه دهد. این نمونه‌ای فرضی برای توضیح مراحل است، نه پیش‌بینی نتیجه‌ی هیچ پرونده‌ای.

چه اشتباه‌هایی رایج است؟

1. صبر کردن برای وقت جلسه‌ی مقدماتی وقتی خطر فوری است. قواعد در وضعیت فوری، درخواست زودهنگام را مجاز می‌دانند (قاعده‌ی ۱۴(۴.۲)).
2. فوری خواندن پرونده‌ای که فوری نیست. دادگاه ممکن است برای درخواست زودهنگامِ غیرلازم، حکم به پرداخت هزینه‌ها بدهد.
3. درخواست بدون اطلاع طرف مقابل بدون توضیح اینکه چرا اطلاع دادن غیرلازم یا به‌طور معقول ناممکن بوده است.
4. پر کردن سوگندنامه از شنیده‌ها بدون نام بردن منبع و اعلام باورتان (قاعده‌ی ۱۴(۱۹)).
5. ابلاغ نکردن فوری دستوری که بدون اطلاع طرف مقابل صادر شده، همراه همه‌ی مدارک (قاعده‌ی ۱۴(۱۵)).
6. تکیه بر دستور خودکار برای جلوگیری از سفر. دستور خودکاری که در بسیاری از پرونده‌ها صادر می‌شود (فرم 8.0.1) به ابلاغ، جلسه‌ی آموزشی اجباری و افشای مالی می‌پردازد و درباره‌ی خارج کردن کودک از انتاریو چیزی نمی‌گوید.

این هفته چه کنید

1. هر پیام، رزرو، بلیت یا صورت‌حسابی را که خطر را نشان می‌دهد، با تاریخ نگه دارید.
2. بفهمید گذرنامه‌های کانادایی و ایرانی کودک کجاست.
3. هر حکم یا توافق‌نامه‌ی جدایی موجود درباره‌ی سفر یا امور فرزند را جمع کنید.
4. با کلمات خودتان، شرح کوتاهی از اینکه چه اتفاقی و چه زمانی افتاده بنویسید.
5. اگر امنیت در خطر است، اول با ۹۱۱ تماس بگیرید؛ سپس خشونت خانوادگی چه تأثیری بر تصمیم‌های والدینی دارد را بخوانید.
6. قدم‌های بعدی را در پس از آغاز پرونده‌ی خانوادگی در تورنتو چه اتفاقی می‌افتد مرور کنید.

پرسش‌های متداول

آیا درخواست فوری درباره‌ی امور فرزند هزینه‌ی دادگاه دارد؟

پرونده‌های طبق قانون اصلاح حقوق کودکان از هزینه‌های ثبت دادخواست یا پاسخ‌نامه و قرار گرفتن دادخواست در فهرست رسیدگی معاف‌اند (آیین‌نامه‌ی O. Reg. 293/92، ماده‌ی ۱.۲(۲)). پرونده‌های طلاق و اموال هزینه‌ی ثبت دارند.

آیا دادگاه می‌تواند دستور دهد گذرنامه‌ی خودِ والد دیگر هم تحویل داده شود؟

بله، در وضعیت‌های ماده‌ی ۳۷: وقتی حکم یا توافق‌نامه‌ی جدایی از پیش خروج کودک را منع کرده، یا والدی که زمان والدین دارد احتمالاً کودک را برنمی‌گرداند. این دستور می‌تواند گذرنامه‌ی آن والد و کودک و مدارک سفر دیگر را در بر بگیرد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۳۷(۳)، بند ۴).

آیا باید به ساختمان دادگاه بروم؟

در دادگاه عالی دادگستری، به درخواست‌های فوری به‌صورت مجازی رسیدگی می‌شود، مگر آنکه دادگاه هنگام تعیین وقت دستور دیگری بدهد (دستورالعمل رویه‌ی استانی). کسی که جلسه‌ی حضوری می‌خواهد باید دلایلش را در مدارک بنویسد.

اگر قاضی موضوع را فوری نداند چه می‌شود؟

در دادگاه عالی تورنتو، قاضی ممکن است دستور دهد موضوع به جای آن در TBST Court روز دوشنبه مطرح شود. اگر موضوع فوری نباشد، قاعده‌ی معمول اعمال می‌شود: اول جلسه‌ی مقدماتی (قاعده‌ی ۱۴(۴)).

آیا می‌توانم نفقه را فوری بگیرم؟

بله، در وضعیت سختی، مثلاً وقتی تا برگزاری جلسه نمی‌توانید نیازهای پایه‌ی فرزندان را تأمین کنید (قاعده‌ی ۱۴(۴.۲)؛ راهنمای انتاریو). دادگاه می‌تواند حکم نفقه‌ی موقت بدهد (قانون حقوق خانواده، ماده‌ی ۳۴(۱)). صفحه‌ی ما درباره‌ی نفقه‌ی فرزند در انتاریو مبلغ‌ها را توضیح می‌دهد.

اگر کودک را برده باشند چه؟

بی‌درنگ با پلیس تماس بگیرید و در کانادا و در کشور دیگر مشورت حقوقی بگیرید. قدم‌های پس از بردن کودک به خارج در راهنمای ما درباره‌ی بردن کودک به خارج بدون رضایت آمده است.

پرسش‌های مرتبط

خانواده‌های ایرانی‌کانادایی که چنین نگرانی‌هایی دارند، می‌توانند راهنماهای مرتبط را به فارسی و انگلیسی از طریق صفحه‌ی ما برای خانواده‌های فارسی‌زبان در تورنتو پیدا کنند.

موسسه‌ی حقوقی سربازوطن در درخواست‌های فوری درباره‌ی امور فرزندان و سفر آن‌ها، به فارسی یا انگلیسی، وکالت والدین را بر عهده می‌گیرد. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.