خشونت خانوادگی چه تأثیری بر تصمیم‌های والدینی در انتاریو دارد؟

تأثیری بسیار جدی. وقتی دادگاه حکم والدینی (parenting order) صادر می‌کند، باید امنیت، آرامش و سلامت جسمی، عاطفی و روانی کودک را در اولویت اول قرار دهد، و هر نوع خشونت خانوادگی یکی از عواملی است که باید بسنجد. تعریف خشونت خانوادگی گسترده است: به آسیب جسمی یا جرم محدود نمی‌شود و رفتار کنترل‌گرانه و اجبارآمیز، تهدید و سوءاستفاده‌ی مالی را هم در بر می‌گیرد، همچنین قرار گرفتن مستقیم یا غیرمستقیم کودک در معرض چنین رفتاری را.

همین معیار هم در قانون طلاق کانادا (Divorce Act) (برای والدین متأهلی که طلاق می‌گیرند) و هم در قانون اصلاح حقوق کودکان (Children's Law Reform Act) انتاریو (برای همه‌ی والدین دیگر) اعمال می‌شود. این صفحه معیار دادگاه خانواده را توضیح می‌دهد؛ برای اینکه مسئولیت تصمیم‌گیری و زمان والدین به‌طور کلی چگونه تقسیم می‌شود، مسئولیت تصمیم‌گیری والدین در انتاریو را ببینید. برنامه‌ی زمانی دیدار فرزندان در صفحه‌ی زمان والدین آمده است.

خشونت خانوادگی در پرونده‌ی امور فرزندان مرحله به مرحله چگونه مطرح می‌شود؟

این صفحه فقط درباره‌ی معیار دادگاه خانواده است. اتهام کیفری، شرایط آزادی با وثیقه یا قرار حسن رفتار (peace bond) رسیدگی‌های جداگانه‌ای هستند، اما دادگاه خانواده باید هرجا به امنیت کودک مربوط باشند آن‌ها را در نظر بگیرد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۳)(k)).

چه چیزی خشونت خانوادگی به حساب می‌آید؟

هر دو قانون، خشونت خانوادگی (family violence) را رفتاری از سوی یکی از اعضای خانواده نسبت به عضو دیگر تعریف می‌کنند که خشونت‌آمیز یا تهدیدآمیز باشد، یا الگویی از رفتار کنترل‌گرانه و اجبارآمیز (coercive and controlling behaviour) باشد، یا باعث شود فرد دیگر برای امنیت خودش یا کس دیگری بترسد. درباره‌ی کودک، قرار گرفتن مستقیم یا غیرمستقیم او در معرض چنین رفتاری هم خشونت خانوادگی است. لازم نیست این رفتار جرم کیفری باشد.

چون سوءاستفاده‌ی مالی و کنترل اجبارآمیز در قانون نام برده شده‌اند، رفتارهایی مانند در دست گرفتن همه‌ی پول خانواده، نگه داشتن مدارک هویتی همسر، یا جدا کردن همسری که تازه به کانادا آمده از خانواده و جامعه‌اش را می‌توان نزد دادگاه مطرح کرد. اینکه چنین رفتاری خشونت خانوادگی به حساب بیاید و چقدر اهمیت داشته باشد، به دلایل و مدارک هر پرونده بستگی دارد.

قاضی آن را چگونه می‌سنجد؟

ماده‌ی ۱۶(۴) قانون طلاق کانادا و ماده‌ی ۲۴(۴) قانون اصلاح حقوق کودکان به دادگاه می‌گویند هنگام بررسی اثر خشونت خانوادگی چه چیزهایی را در نظر بگیرد:

• ماهیت، شدت و دفعات خشونت، و زمان وقوع آن؛
• اینکه آیا الگویی از رفتار کنترل‌گرانه و اجبارآمیز نسبت به یکی از اعضای خانواده وجود دارد؛
• اینکه آیا خشونت متوجه خود کودک بوده یا کودک به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض آن قرار گرفته است؛
• آسیب جسمی، عاطفی و روانی به کودک، یا خطر چنین آسیبی؛
• هر خدشه‌ای به امنیت کودک یا یکی دیگر از اعضای خانواده؛
• اینکه آیا باعث می‌شود کودک یا یکی دیگر از اعضای خانواده برای امنیت خودش یا کس دیگری بترسد؛
• هر اقدامی که فرد خشونت‌کننده برای جلوگیری از تکرار خشونت و بهتر کردن توانایی‌اش در مراقبت از کودک انجام داده است؛ و
• هر عامل مرتبط دیگر.

دادگاه به‌ویژه اثر خشونت را بر دو چیز بررسی می‌کند: توانایی و تمایل فرد خشونت‌کننده به مراقبت از کودک و برآوردن نیازهای او، و اینکه آیا مناسب است حکمی صادر شود که والدین را به همکاری در امور مربوط به کودک ملزم کند. همین نکته‌ی دوم می‌تواند تعیین کند که والدین اصلاً می‌توانند مسئولیت تصمیم‌گیری را با هم تقسیم کنند یا نه. دادگاه همچنین باید هر رسیدگی، حکم، شرط یا تدبیر مدنی یا کیفری مرتبط با امنیت کودک، مانند شرط منع تماس، را در نظر بگیرد.

آیا خشونت خانوادگی بر اصل گذراندن وقت با هر دو والد مقدم است؟

قانون می‌گوید کودک باید تا جایی که با منافع عالیه‌اش سازگار است با هر یک از والدین وقت بگذراند. خشونت خانوادگی یکی از عواملی است که تعیین می‌کند چه چیزی با این منافع سازگار است، و امنیت کودک ملاحظه‌ی اصلی است. رفتار گذشته فقط تا جایی حساب می‌شود که به نحوه‌ی اعمال زمان والدین، مسئولیت تصمیم‌گیری یا ارتباط (contact) مربوط باشد، در حالی که خود خشونت خانوادگی در فهرست عواملی است که دادگاه باید بررسی کند (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۳)(j)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۳)(j)).

وقتی خشونت خانوادگی وجود داشته، دادگاه چه حکم‌هایی می‌تواند بدهد؟

دولت انتاریو در سراسر استان هزینه‌ی مراکز ملاقات تحت نظارت (supervised access centres) را تأمین می‌کند؛ در این مراکز دیدارها و تحویل کودک زیر نظر کارکنان و داوطلبان آموزش‌دیده، حضوری یا مجازی، انجام می‌شود. صفحه‌ی ما درباره‌ی زمان والدینِ تحت نظارت در تورنتو مراکز محلی را فهرست کرده است. اگر خطر بردن کودک به خارج از کشور هم وجود دارد، ببینید دادگاه انتاریو درباره‌ی سفر و گذرنامه چه حکمی می‌تواند بدهد.

آیا خشونت خانوادگی روند دادگاه را تغییر می‌دهد؟

از چند جهت. پیش از هر جلسه، طرفین معمولاً باید درباره‌ی افشای اطلاعات و ترتیبات موقت با هم گفت‌وگو کنند، اما اگر حکم دادگاه ارتباط را ممنوع کرده باشد، یا اگر خطر خشونت خانگی از سوی طرفی که وکیل ندارد وجود داشته باشد، این تکلیف اعمال نمی‌شود (آیین دادرسی خانواده (Family Law Rules)، قاعده‌ی ۱۷(۳.۲)). در صورت فوریت یا سختی، درخواست‌های فوری می‌توانند پیش از جلسه‌ی مقدماتی (case conference) رسیدگی شوند (قاعده‌ی ۱۴(۴.۲)). مراحل پرونده در آنچه پس از آغاز پرونده‌ی خانوادگی در تورنتو پیش می‌آید آمده است.

قاعده‌ی اطلاع دادن درباره‌ی جابه‌جایی محل سکونت (relocation) هم انعطاف دارد. والدی که قصد نقل مکانی دارد که رابطه‌ی کودک با والد دیگر را به‌طور چشمگیری تحت تأثیر قرار می‌دهد، معمولاً باید ۶۰ روز پیش از آن، همراه با نشانی جدید، اطلاعیه‌ی کتبی بدهد. دادگاه می‌تواند هرجا مناسب بداند، از جمله وقتی خطر خشونت خانوادگی وجود دارد، بدون اطلاع به طرف دیگر این الزام را بردارد یا تغییر دهد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۳۹.۳(۳) و (۴)؛ قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶.۹(۳) و (۴)).

چه مدارکی کمک می‌کند؟

قاضی بر پایه‌ی دلایل تصمیم می‌گیرد. مدارک سودمند اغلب شامل پیام‌ها و ایمیل‌های تاریخ‌دار، عکس‌ها، سوابق پزشکی یا مشاوره، گزارش‌های پلیس و هر شرط آزادی، مشاهدات مدرسه یا مهدکودک، و یک گاه‌شمار دقیق است که مدت کوتاهی پس از رویدادها نوشته شده باشد. این مدارک را در جای امن و خصوصی نگه دارید. اگر در خطر فوری هستید، اول با ۹۱۱ تماس بگیرید؛ پرونده‌ی دادگاه خانواده پس از امنیت شما می‌آید.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• ماهیت، شدت، دفعات و زمان رفتار (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۴)(a)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۴)(a)).
• اینکه آیا الگویی از رفتار کنترل‌گرانه و اجبارآمیز وجود دارد، که حتی بدون خشونت جسمی هم می‌تواند مهم باشد (ماده‌ی ۱۶(۴)(b)؛ ماده‌ی ۲۴(۴)(b)).
• اینکه آیا کودک در معرض آن بوده، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم (ماده‌ی ۱۶(۴)(c)؛ ماده‌ی ۲۴(۴)(c)).
• اقداماتی که از آن پس انجام شده از سوی فرد خشونت‌کننده، مانند مشاوره و درمان (ماده‌ی ۱۶(۴)(g)؛ ماده‌ی ۲۴(۴)(g)).
• حکم‌ها و رسیدگی‌های دیگر، مانند شرط منع تماس، که دادگاه باید در نظر بگیرد.
• اینکه آیا والدین می‌توانند به‌طور امن با هم همکاری کنند، که تعیین می‌کند تقسیم مسئولیت تصمیم‌گیری واقع‌بینانه است یا نه.

یک مثال

برای مثال، مادری را در تورنهیل در نظر بگیرید که پس از ازدواج به کانادا آمده است. در دوران زندگی مشترک، شوهرش گذرنامه و کارت بانکی او را نزد خود نگه می‌داشت، تعیین می‌کرد او با چه کسانی رفت‌وآمد کند، و جلوی پسرشان سر او فریاد می‌کشید. پس از آنکه زن همراه کودک خانه را ترک می‌کند، مرد برای مسئولیت تصمیم‌گیری برابر دادخواست می‌دهد. زن در سوگندنامه‌اش این الگو را با تاریخ‌ها شرح می‌دهد و پیام‌ها و یادداشتی از مدرسه‌ی کودک درباره‌ی پریشانی پسر را پیوست می‌کند. دادگاه می‌تواند بررسی کند که آیا در اختیار گرفتن مدارک و پول زن، کنترل اجبارآمیز و سوءاستفاده‌ی مالی بوده است، قرار گرفتن غیرمستقیم پسر در معرض آن را بسنجد، و بپرسد که آیا والدین اصلاً می‌توانند در تصمیم‌ها همکاری کنند. دادگاه ممکن است حکم دهد که تصمیم‌های اصلی با مادر باشد و تحویل کودک در یک مرکز ملاقات تحت نظارت انجام شود. راهنمای ما درباره‌ی اینکه پرونده‌های خانوادگی در منطقه‌ی یورک چگونه پیش می‌رود دادگاه نیومارکت را که به این پرونده رسیدگی می‌کند معرفی کرده است. این فقط مرور فرضی یک وضعیت است، نه پیش‌بینی نتیجه‌ی هیچ پرونده‌ای.

چه اشتباه‌هایی رایج است؟

1. اینکه فکر کنید فقط خشونت جسمی حساب می‌شود. کنترل اجبارآمیز، تهدید و سوءاستفاده‌ی مالی در قانون نام برده شده‌اند.
2. صبر کردن برای جمع‌آوری مدارک تا وقتی پرونده آغاز شود.
3. ننوشتن یک پرونده‌ی کیفری یا شرط منع تماس در سوگندنامه؛ دادگاه باید از آن باخبر باشد.
4. استفاده از فرزندان برای رساندن پیام وقتی ارتباط محدود شده است.
5. پذیرفتن تحویل کودک بدون نظارت برای حفظ آرامش، وقتی خطر واقعی وجود دارد.
6. نقل مکان بدون توجه به قواعد جابه‌جایی محل سکونت، در حالی که دادگاه می‌توانست الزام اطلاع دادن را بردارد یا تغییر دهد.

این هفته چه کنید

1. یک برنامه‌ی امنیتی بریزید و در موارد اضطراری با ۹۱۱ تماس بگیرید.
2. یک گاه‌شمار تاریخ‌دار از رویدادها، همراه با نام کسانی که آن‌ها را دیده‌اند، شروع کنید.
3. پیام‌ها، عکس‌ها و سوابق را جایی ذخیره کنید که والد دیگر به آن دسترسی نداشته باشد.
4. هر سند پلیس، دادگاه یا شرایط آزادی را جمع کنید.
5. با یک وکیل درباره‌ی شرایط موقت امور فرزندان و نیاز به درخواست فوری صحبت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا خشونت خانوادگی باید به پلیس گزارش شده باشد تا حساب شود؟

نه. لازم نیست این رفتار جرم کیفری باشد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۱۸(۲)؛ قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۲(۱)). دادگاه بر پایه‌ی دلایلی که در اختیار دارد تصمیم می‌گیرد.

آیا والدی که خشونت کرده هنوز هم می‌تواند زمان والدین داشته باشد؟

این به منافع عالیه‌ی کودک بستگی دارد و امنیت ملاحظه‌ی اصلی است. شرایطی مانند نظارت می‌تواند امکان دیدار را فراهم کند و در همان حال خطر را مهار کند.

چه کسی می‌تواند بر دیدارها نظارت کند؟

یکی از اعضای خانواده، فرد دیگری که طرفین بر او توافق کرده‌اند، یا یک مرکز ملاقات تحت نظارت، همان‌طور که حکم تعیین می‌کند. صفحه‌ی زمان والدینِ تحت نظارت را که پیش‌تر به آن اشاره شد ببینید.

آیا از فرزندم پرسیده می‌شود چه می‌خواهد؟

دیدگاه‌ها و خواسته‌های کودک یکی از عوامل است و متناسب با سن و پختگی او وزن داده می‌شود. قاضی ممکن است از دفتر وکیل کودکان (Office of the Children's Lawyer) بخواهد وارد پرونده شود؛ ببینید دفتر وکیل کودکان چه کاری انجام می‌دهد.

آیا می‌توانم به فارسی کمک بگیرم؟

جلسه‌ی مشاوره در موسسه‌ی حقوقی سربازوطن به فارسی، انگلیسی و فرانسه امکان‌پذیر است. خانواده‌هایی که با ایران پیوند دارند می‌توانند بخوانند وکیل خانواده‌ی فارسی‌زبان در تورنتو چه کاری می‌تواند انجام دهد.

آیا اتهام کیفری، پرونده‌ی خانوادگی را تعیین تکلیف می‌کند؟

نه. دادگاه خانواده معیار منافع عالیه‌ی کودک را به شیوه‌ی خودش اعمال می‌کند، اما باید هر رسیدگی، حکم یا شرط کیفری مرتبط با امنیت کودک را در نظر بگیرد.

موسسه‌ی حقوقی سربازوطن در پرونده‌های امور فرزندان که خشونت خانوادگی در آن‌ها مطرح است، وکالت والدین را بر عهده می‌گیرد، به فارسی، انگلیسی یا فرانسه، و جلسه‌ی مشاوره محرمانه است. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.