زمان والدینِ تحت نظارت در تورنتو: چگونه کار می‌کند؟

زمان والدینِ تحت نظارت (supervised parenting time) یعنی یکی از والدین کودک را می‌بیند، یا کودک را تحویل می‌دهد، در حالی که بزرگسال دیگری نظارت می‌کند. دادگاه می‌تواند طبق قانون طلاق کانادا (Divorce Act) یا قانون اصلاح حقوق کودکان (Children's Law Reform Act) چنین حکمی بدهد، یا والدین می‌توانند بر آن توافق کنند. در تورنتو، مرکز ملاقات تحت نظارت که دولت انتاریو هزینه‌اش را می‌دهد Access for Parents and Children in Ontario است، در 100 Sheppard Avenue East, Suite 504 در نورث یورک؛ یکی از بستگان یا دوستان هم، اگر رضایت دهد، می‌تواند ناظر باشد.

نظارت راهی میانه است. رابطه‌ی کودک با یکی از والدین را ادامه می‌دهد، در حالی که یک نگرانی درباره‌ی امنیت، سلامت یا اعتماد بررسی و برطرف می‌شود. این راهنما توضیح می‌دهد دادگاه چه حکمی می‌تواند بدهد، زمان تحت نظارت در تورنتو و منطقه‌ی یورک چگونه ترتیب داده می‌شود، معمولاً چگونه پایان می‌یابد، و خانواده‌های فارسی‌زبان اغلب چه پرسش‌هایی درباره‌ی زبان و سفر دارند. برای قواعد کلی‌تر برنامه‌ی دیدار، صفحه‌ی اصلی ما درباره‌ی زمان والدین در انتاریو را ببینید.

دادگاه درباره‌ی نظارت چه حکمی می‌تواند بدهد؟

هر دو قانون خانواده این اختیار را مستقیماً به قاضی می‌دهند:

• قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶.۱(۸): حکم والدینی می‌تواند مقرر کند که زمان والدین، یا تحویل کودک از یک نفر به دیگری، تحت نظارت باشد. ماده‌ی ۱۶.۵(۷) همین را درباره‌ی حکم ارتباط (contact order)، مثلاً با پدربزرگ یا مادربزرگ، می‌گوید.
• قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۳۴: دادگاه می‌تواند دستور دهد که زمان والدین یا ارتباط زیر نظر یک شخص، یک انجمن کمک به کودکان (children's aid society) یا نهادی دیگر انجام شود، اما فقط اگر آن شخص یا نهاد رضایت داده باشد که ناظر باشد.
• قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۸(۱)(c): حکم می‌تواند مدت، دفعات، شیوه یا محل دیدار را محدود کند، رفتارهای مشخصی را هنگام مراقبت از کودک ممنوع کند، و مقرر کند که گذرنامه‌ی کودک به دادگاه یا شخص معینی تحویل داده شود.

بنابراین حکم می‌تواند کل دیدار را تحت نظارت قرار دهد، یا فقط تحویل کودک در آغاز و پایان آن را. نظارت فقط بر تحویل کودک می‌تواند برای خانواده‌ای مناسب باشد که نگرانی‌اش برخورد والدین با یکدیگر هنگام تحویل است، نه مراقبت یکی از والدین از کودک.

زمان والدینِ تحت نظارت مرحله به مرحله چگونه ترتیب داده می‌شود؟

برنامه‌ی ملاقات تحت نظارت انتاریو (Supervised Access Program)، که وزارت کودکان، جامعه و خدمات اجتماعی (Ministry of Children, Community and Social Services) آن را اداره می‌کند، هزینه‌ی مراکزی را می‌دهد که در آن‌ها دیدارها و تحویل کودک زیر نظر کارکنان و داوطلبان آموزش‌دیده انجام می‌شود. وزارتخانه می‌گوید این مراکز هم خدمات حضوری و هم خدمات مجازی ارائه می‌کنند. مراکزی که برای این منطقه فهرست شده‌اند:

مرکز تورنتو در همان خیابانی است که ساختمان دادگاه خانواده‌ی دادگاه انتاریو (Ontario Court of Justice) در 47 Sheppard Avenue East قرار دارد، جایی که بسیاری از پرونده‌های امور فرزندان نورث یورک و اسکاربرو رسیدگی می‌شود؛ ببینید در دادگاه خانواده‌ی نورث یورک با چه چیزی روبه‌رو می‌شوید. خانواده‌های منطقه‌ی یورک زیر پوشش برنامه‌ای هستند که در نیومارکت مستقر است، همان شهری که دادگاه خانواده‌ی نیومارکت در آن قرار دارد. هر برنامه پذیرش خودش را دارد، پس زود تماس بگیرید: حکمی که نام یک مرکز را آورده، فقط وقتی عملی است که آن مرکز بتواند خانواده را بپذیرد.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

اینکه دادگاه نظارت را مقرر کند یا نه، و برای چه مدت، به منافع عالیه‌ی کودک (best interests of the child) بستگی دارد. امنیت، آرامش و سلامت جسمی، عاطفی و روانی کودک ملاحظه‌ی اصلی است (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۲)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۲)). پس از آن، چند قاعده در جهت‌های متفاوت اثر می‌گذارند:

• بیشترین زمان، در حد سازگار با امنیت. کودک باید تا جایی که با منافع عالیه‌اش سازگار است با هر یک از والدین وقت بگذراند (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۶)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۶)). نظارت یکی از راه‌های ادامه‌ی دیدار است وقتی دیدار بدون نظارت هنوز امن نیست.
• خشونت خانوادگی. دادگاه باید ماهیت، شدت و دفعات آن، هر الگوی رفتار کنترل‌گرانه و اجبارآمیز، قرار گرفتن کودک در معرض آن، و هر اقدامی را که فرد برای جلوگیری از تکرارش انجام داده بسنجد (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۴)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۴)). این عوامل را در خشونت خانوادگی چه تأثیری بر تصمیم‌های والدینی در انتاریو دارد توضیح داده‌ایم.
• رفتار گذشته. فقط وقتی حساب می‌شود که به نحوه‌ی اعمال زمان والدین از سوی آن شخص مربوط باشد (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۵)).
• خطر بردن کودک به خارج از کشور. حکم می‌تواند بردن کودک به خارج از انتاریو را ممنوع کند و تحویل گذرنامه را الزامی کند (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۸(۱)(c)(iv) و (v))؛ نظارت بر تحویل کودک گاهی بخشی از همین مجموعه است. ببینید آیا یکی از والدین می‌تواند کودک را بدون رضایت به ایران یا خارج از کشور ببرد.
• رضایت ناظر. هیچ‌کس را نمی‌توان بدون موافقت خودش به نظارت گماشت (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۳۴(۲)).

نظارت چقدر طول می‌کشد و چگونه پایان می‌یابد؟

حکم می‌تواند مرحله‌ها را از پیش تعیین کند: دیدارهای تحت نظارت برای مدتی مشخص، سپس فقط تحویل کودک تحت نظارت، و سپس زمان بدون نظارت. اگر حکم نگوید نظارت چگونه پایان می‌یابد، والدی که می‌خواهد نظارت برداشته شود معمولاً باید به دادگاه برگردد. حکم والدینی نهایی فقط وقتی تغییر می‌کند که تغییر اساسی در اوضاع‌واحوالی رخ داده باشد که بر منافع عالیه‌ی کودک اثر می‌گذارد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۹(۱))، یا درباره‌ی حکمی که در پرونده‌ی طلاق صادر شده، تغییری در وضعیت کودک از زمان صدور حکم رخ داده باشد (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۷(۵)).

در این مرحله دلایل اهمیت دارند: اطلاعاتی درباره‌ی اینکه زمان تحت نظارت در عمل چگونه گذشته است، مانند یادداشت‌های ناظر، می‌تواند نشان دهد چه چیزی تغییر کرده است. دفتر وکیل کودکان (Office of the Children's Lawyer) هم ممکن است وارد پرونده شود. اگر زمان والدین در یک مرکز ملاقات تحت نظارت انجام می‌شود، مددکار بالینی دفتر، دیدار مشاهده‌ای را همان‌جا برگزار می‌کند؛ ببینید دفتر وکیل کودکان چه کاری انجام می‌دهد.

یک مثال

برای مثال، مادری را در تورنهیل در نظر بگیرید که نگران است همسر سابقش فرزند شش‌ساله‌شان را به ایران ببرد، جایی که هنوز خانواده دارد، و نگران است که تحویل کودک جلوی چشم او به دعوا بکشد. او از دادگاه حکمی می‌خواهد که بردن کودک به خارج از انتاریو را ممنوع کند، گذرنامه‌های کودک نزد وکیل او بماند، و تحویل کودک به مدت شش ماه تحت نظارت باشد. پدر با شرایط سفر موافقت می‌کند، اما به جای یک مرکز، خواهرش را که با کودک فارسی صحبت می‌کند به‌عنوان ناظر تحویل پیشنهاد می‌دهد.

خواهر رضایت‌نامه‌ی کتبی امضا می‌کند. حکم نام او را می‌آورد، می‌گوید تحویل در یک مکان عمومی انجام شود، و مقرر می‌کند که نظارت بر تحویل پس از شش ماه پایان یابد مگر آنکه یکی از والدین به دادگاه برگردد. چون خانواده در منطقه‌ی یورک زندگی می‌کند، پرونده در دادگاه خانواده در نیومارکت است. این فقط تصویری فرضی از چگونگی کنار هم قرار گرفتن چنین شرایطی است، نه پیش‌بینی حکمی که هر دادگاهی صادر می‌کند.

والدین در زمان تحت نظارت چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. گرفتن حکمی که نام یک مرکز را آورده بدون بررسی پذیرش آن. اگر مرکز نتواند برای خانواده وقت بدهد، ممکن است ماه‌ها بدون دیدار بگذرد.
2. پیشنهاد ناظری که موافقت نکرده است. بدون رضایت او، دادگاه نمی‌تواند او را به نظارت بگمارد.
3. شرایط مبهم. حکمی که فقط می‌گوید «تحت نظارت»، به دعوا بر سر اینکه چه کسی، کجا، چند وقت یک‌بار و تا کی نظارت کند دامن می‌زند.
4. غیبت در دیدارها. والدی که زمان بیشتری می‌خواهد، به سابقه‌ای از حضور منظم نیاز دارد.
5. صحبت درباره‌ی پرونده جلوی کودک در زمان تحت نظارت. دیدار برای کودک است، و ناظر آنجاست تا ببیند دیدار چگونه می‌گذرد.
6. اینکه فکر کنید نظارت خودبه‌خود تمام می‌شود. مگر آنکه حکم کاهش مرحله‌ای را پیش‌بینی کرده باشد، معمولاً به توافق یا حکم دادگاه نیاز است.

این هفته چه کنید

1. حکم یا توافق‌نامه‌ی فعلی خود را بخوانید و دقیقاً یادداشت کنید درباره‌ی نظارت چه می‌گوید.
2. با برنامه‌ی ملاقات تحت نظارت منطقه‌ی خود تماس بگیرید و درباره‌ی پذیرش و مدت انتظار بپرسید.
3. اگر یکی از بستگان یا دوستان را ترجیح می‌دهید، بپرسید آیا کتباً رضایت می‌دهد و می‌تواند منظم حاضر شود.
4. نگرانی مشخصی را که نظارت قرار است به آن بپردازد، همراه با تاریخ‌ها، بنویسید.
5. اگر نگران سفر به خارج از کشور هستید، گذرنامه‌ی کانادایی و هر گذرنامه‌ی ایرانی کودک را پیدا کنید.
6. پیش از جلسه‌ی بعدی دادگاه، درباره‌ی شرایط پیشنهادی با یک وکیل خانواده صحبت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا دیدارهای تحت نظارت می‌تواند تصویری باشد؟

مراکز ملاقات تحت نظارت انتاریو هم خدمات حضوری و هم خدمات مجازی ارائه می‌کنند. اینکه دیدار مجازی برای فرزند شما مناسب باشد یا نه، به سن او و شرایط حکم بستگی دارد.

آیا ناظر می‌تواند با فرزندم فارسی صحبت کند؟

فهرست وزارتخانه نمی‌گوید هر مرکز به چه زبان‌هایی خدمات می‌دهد، پس هنگام پذیرش بپرسید. یکی از بستگان یا دوستان که به زبان خانواده صحبت می‌کند می‌تواند به‌عنوان ناظر نام برده شود، اگر دادگاه قانع شود و او رضایت دهد.

آیا زمان والدینِ تحت نظارت یعنی دادگاه تشخیص داده که من کار اشتباهی کرده‌ام؟

نه لزوماً. نظارت می‌تواند با توافق طرفین مقرر شود، فقط برای تحویل کودک به کار رود، یا به‌طور موقت تا روشن شدن واقعیت‌ها برقرار شود. آنچه اهمیت دارد این است که حکم چه می‌گوید و چرا.

آیا می‌توان از مرکز فقط برای تحویل کودک استفاده کرد؟

بله. وزارتخانه این مراکز را جاهایی توصیف می‌کند که دیدارها و تحویل کودک می‌تواند در آن‌ها تحت نظارت انجام شود، پس حکم می‌تواند از مرکز فقط برای تحویل استفاده کند و خود دیدار جای دیگری انجام شود. این کار والدین را در لحظه‌ای که احتمال درگیری بیشتر است از هم دور نگه می‌دارد.

آیا انجمن کمک به کودکان می‌تواند نظارت کند؟

قانون اصلاح حقوق کودکان به دادگاه اجازه می‌دهد نظارت از سوی انجمن کمک به کودکان را مقرر کند، اما فقط اگر انجمن رضایت دهد (ماده‌ی ۳۴).

آیا نظارت درباره‌ی پدربزرگ و مادربزرگ هم اعمال می‌شود؟

می‌تواند اعمال شود. حکم ارتباط برای پدربزرگ یا مادربزرگ یا شخص دیگری غیر از والدین می‌تواند مقرر کند که ارتباط یا تحویل کودک تحت نظارت باشد (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶.۵(۷)). درباره‌ی این که پدربزرگ و مادربزرگ اصلاً چگونه حکم ارتباط می‌گیرند، ببینید حق پدربزرگ و مادربزرگ برای دیدن نوه در انتاریو.

اگر قربانی خشونت خانگی هستم و به دادگاه خانواده می‌روم، چه کسی می‌تواند کمک کند؟

برنامه‌ی مددکار پشتیبان دادگاه خانواده (Family Court Support Worker) در انتاریو به قربانیان کمک می‌کند برای دادگاه خانواده آماده شوند و برای امنیت در رفت‌وآمد به دادگاه برنامه بریزند. خط حمایت از قربانیان (Victim Support Line) که شبانه‌روزی و در تمام روزهای هفته فعال است، در منطقه‌ی تورنتوی بزرگ 416-314-2447 یا 1-888-579-2888 است.

پرسش‌های مرتبط

برای مسئولیت تصمیم‌گیری و اینکه قاضی‌ها عوامل را چگونه می‌سنجند، صفحه‌ی ما درباره‌ی تصمیم‌گیری والدین را بخوانید. اگر مطمئن نیستید پرونده‌تان کجا رسیدگی می‌شود، از حقوق خانواده در تورنتو شروع کنید.

چه نظارت را درخواست کنید و چه پایان آن را، موسسه‌ی حقوقی سربازوطن می‌تواند در آماده کردن درخواست و دلایل پشتوانه‌ی آن به شما کمک کند. ما با والدین در تورنتو، تورنهیل و ریچموند هیل کار می‌کنیم، به فارسی، انگلیسی یا فرانسه. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.