دفتر وکیل کودکان در پرونده‌ی امور فرزندان در انتاریو چه کاری انجام می‌دهد؟

دفتر وکیل کودکان (Office of the Children's Lawyer, OCL) یک دفتر حقوقی مستقل در وزارت دادستانی کل انتاریو است. در اختلافی که در دادگاه بر سر زمان والدین، ارتباط یا مسئولیت تصمیم‌گیری مطرح است، قاضی می‌تواند از این دفتر بخواهد وارد پرونده شود، و اگر دفتر پرونده را بپذیرد، ممکن است برای کودک وکیلی تعیین کند، یک مددکار بالینی (clinician، معمولاً مددکار اجتماعی) را برای تحقیق و گزارش تعیین کند، یا هر دو. این دفتر درباره‌ی پرونده تصمیم نمی‌گیرد: تصمیم با قاضی است.

والدین اغلب نخستین بار در جلسه‌ی مقدماتی (case conference) نام این دفتر را می‌شنوند، وقتی قاضی می‌گوید دادگاه «ممکن است وکیل کودکان را وارد پرونده کند». این راهنما توضیح می‌دهد که این موضوع برای فرزند شما چه معنایی دارد، مراحل از حکم دادگاه تا گزارش چیست، دفتر به چه دلایلی پرونده‌ای را نمی‌پذیرد، و اگر با آنچه به دادگاه می‌گوید موافق نباشید چه می‌توانید بکنید. برای تصویر کلی‌تر از اینکه قاضی‌ها ترتیبات مربوط به فرزندان را چگونه تعیین می‌کنند، صفحه‌ی اصلی ما درباره‌ی تصمیم‌گیری والدین در انتاریو را ببینید.

دفتر وکیل کودکان در پرونده‌ی امور فرزندان چه خدماتی می‌دهد؟

کار این دفتر در حقوق خانواده به پرونده‌هایی درباره‌ی زمان والدین، ارتباط و مسئولیت تصمیم‌گیری محدود است که از قبل در دادگاه مطرح‌اند. به گفته‌ی وزارتخانه، دفتر چهار نوع کمک ارائه می‌کند و حکم دادگاه مشخص می‌کند کدام‌یک درخواست شده است.

مبنای قانونی این کار قانون دادگاه‌های انتاریو (Courts of Justice Act) است. ماده‌ی ۸۹(۳.۱) به وکیل کودکان اجازه می‌دهد به درخواست دادگاه، نماینده‌ی قانونی کودک باشد. ماده‌ی ۱۱۲ به وکیل کودکان اجازه می‌دهد درباره‌ی امور فرزندان تحقیق کند، با کودک دیدار کند تا دیدگاه‌ها و خواسته‌هایش را بداند، و همراه با توصیه‌ها به دادگاه گزارش دهد، چه به ابتکار خودش، چه به درخواست دادگاه، چه به درخواست هر شخص دیگری.

پرونده مرحله به مرحله چگونه به دفتر وکیل کودکان می‌رسد؟

درخواست گزارش صدای کودک سریع‌تر پیش می‌رود. فرم پذیرش باید ظرف یک روز کاری از صدور حکم فرستاده شود، و اگر آن را پیش از ترک ساختمان دادگاه پر کنید، کارکنان دادگاه می‌توانند آن را همراه حکم بفرستند. پس از تعیین مددکار، کودک در دو روز جداگانه دو مصاحبه دارد و گزارش ظرف ۳۰ روز به دادگاه و طرفین می‌رسد.

لازم نیست فرم پذیرش را وکیل پر کند. وزارتخانه از والدین می‌خواهد به همه‌ی پرسش‌ها پاسخ دهند، هرجا پرسشی مربوط نیست بنویسند «مورد ندارد» (not applicable)، پاسخ‌ها را کوتاه نگه دارند، و نشانی پستی، ایمیل و شماره‌ی تلفن را بنویسند. همچنین از والدین می‌خواهد برای پرسیدن زمان تصمیم‌گیری تماس نگیرند.

وقتی مددکار بالینی تحقیق می‌کند چه پیش می‌آید؟

برای گزارش کامل وکیل کودکان، مددکار با هر یک از والدین، معمولاً حدود یک ساعت و نیم، دیدار می‌کند، به هر تعداد که لازم باشد با کودک دیدار می‌کند، و کودک را در کنار هر یک از والدین مشاهده می‌کند، معمولاً نخست در خانه‌ی اصلی کودک. اگر زمان والدین از قبل در یک مرکز ملاقات تحت نظارت انجام می‌شود، دیدار مشاهده‌ای همان‌جا برگزار می‌شود. مددکار از شما می‌خواهد فرم‌های اجازه‌ی دسترسی به اطلاعات را امضا کنید تا بتواند با معلمان، پزشکان و کارکنان مهدکودک صحبت کند، و ممکن است با چند نفر از اعضای خانواده یا دوستانی که کودک را خوب می‌شناسند هم صحبت کند.

سه نکته بسیاری از والدین را غافلگیر می‌کند. نخست، آنچه شما، کودک یا هر کس دیگری به مددکار می‌گویید، جز در شرایط بسیار خاص، محرمانه نیست و ممکن است در گزارش بیاید. دوم، گزارش پس از ثبت می‌تواند از سوی عموم مردم دیده شود، مگر آنکه دادگاه دسترسی را محدود کند. سوم، مددکار از کودک نمی‌پرسد می‌خواهد با کدام والد زندگی کند و از او نمی‌خواهد طرف کسی را بگیرد. در پایان، مددکار ممکن است جلسه‌ی بازگویی برگزار کند تا آنچه را دریافته و توصیه‌هایش را خلاصه کند، و این گاهی به سازش والدین کمک می‌کند.

برای خانواده‌هایی که در خانه فارسی صحبت می‌کنند، خوب است بدانند وزارتخانه می‌گوید افراد ثالث نباید در مصاحبه با والدین حضور داشته باشند، مگر در شرایط خاص، مانند کمک به ترجمه. اگر ترجیح می‌دهید پیشینه‌ی خانواده‌تان را به فارسی توضیح دهید، همان نخستین بار که مددکار با شما تماس می‌گیرد این را مطرح کنید.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

اینکه دفتر وکیل کودکان وارد پرونده شود یا نه، و کار آن چه وزنی داشته باشد، به چند عامل بستگی دارد که در سیاست‌های خود دفتر و در قوانین آمده است:

• اینکه دفتر پرونده را بپذیرد یا نه. دفتر ممکن است نپذیرد اگر کودک بیرون از انتاریو زندگی کند، اگر در سال گذشته ارزیابی والدینی انجام شده یا ارزیابی دیگری در جریان باشد، اگر تمرکز واقعی پرونده نفقه یا اموال باشد و ترتیبات مربوط به فرزندان ثابت مانده باشد، اگر هر دو والد هنوز در خانه‌ی مشترک زناشویی زندگی کنند، اگر انجمن کمک به کودکان (Children's Aid Society) در حال تحقیق باشد، یا اگر هدف اصلی جمع کردن دلیل برای دعوا باشد. طرفی که درخواستش پذیرفته نشده می‌تواند با نامه از دفتر بخواهد دوباره بررسی کند.
• سن و پختگی کودک. طبق قانون طلاق کانادا (Divorce Act) (ماده‌ی ۱۶(۳)(e)) و قانون اصلاح حقوق کودکان (Children's Law Reform Act) (ماده‌ی ۲۴(۳)(e))، دادگاه دیدگاه‌ها و خواسته‌های کودک را، با وزنی متناسب با سن و پختگی او، در نظر می‌گیرد، مگر آنکه نتوان آن‌ها را دریافت.
• نگرانی‌های امنیتی. امنیت، آرامش و سلامت جسمی، عاطفی و روانی کودک ملاحظه‌ی اصلی است (قانون طلاق کانادا، ماده‌ی ۱۶(۲)؛ قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۲۴(۲)). اگر ادعای خشونت مطرح است، ببینید خشونت خانوادگی چه تأثیری بر تصمیم‌های والدینی در انتاریو دارد.
• مصاحبه‌ی خود قاضی. قاضی می‌تواند مستقیماً با کودک مصاحبه کند؛ مصاحبه ضبط می‌شود و کودک می‌تواند وکیلش را همراه داشته باشد (قانون اصلاح حقوق کودکان، ماده‌ی ۶۴).
• ارزیابی خصوصی به جای آن. طبق ماده‌ی ۳۰ قانون اصلاح حقوق کودکان، دادگاه می‌تواند فردی دارای صلاحیت حرفه‌ای را برای ارزیابی (assessment) نیازهای کودک تعیین کند. طرفین هزینه‌ی او را به نسبتی که دادگاه تعیین می‌کند می‌پردازند، دادگاه می‌تواند طرفی را که با سختی مالی جدی روبه‌روست از پرداخت معاف کند، و خودداری از حضور در ارزیابی می‌تواند به نتیجه‌گیری دادگاه به زیان آن طرف بینجامد.

اگر با گزارش موافق نباشید چه؟

قاعده‌ی ۲۱ آیین دادرسی خانواده، پس از آنکه دفتر وکیل کودکان اعلام کند تحقیق و گزارش خواهد کرد، این زمان‌بندی را تعیین می‌کند:

• از آن پس باید هر سندی را که در پرونده درباره‌ی زمان والدین، ارتباط، نفقه یا تحصیل کودک است به دفتر ابلاغ کنید؛
• دفتر باید گزارشش را ظرف ۹۰ روز پس از ابلاغ اطلاعیه‌اش ابلاغ و ثبت کند؛
• شما ۳۰ روز پس از ابلاغ گزارش فرصت دارید تا لایحه‌ای در اعتراض به هر بخشی از آن ابلاغ و ثبت کنید؛
• تا پیش از گذشت این ۳۰ روز هیچ دادرسی و هیچ حکم نهایی انجام نمی‌شود، مگر آنکه طرفین کتباً از این مهلت بگذرند.

اگر یکی از طرفین به واقعیت‌های گزارش اعتراض کند، دادگاه می‌تواند به دفتر وکیل کودکان دستور دهد در جلسه حاضر شود و فردی را که تحقیق را انجام داده به‌عنوان شاهد بیاورد (قانون دادگاه‌های انتاریو، ماده‌ی ۱۱۲(۷)). وکیل شما می‌تواند در دادرسی، یا پیش از آن در دفتر بازجوی ویژه (special examiner)، از مددکار پرسش متقابل کند. گزارش و سوگندنامه‌ای که آن را تأیید می‌کند بخشی از دلایل پرونده‌اند، اما تصمیم نهایی با قاضی است.

یک مثال

برای مثال، والدینی را در ویلودیل در نظر بگیرید که سال گذشته جدا شده‌اند و دو فرزند نُه‌ساله و چهارده‌ساله دارند. پدر که از تهران به تورنتو آمده، می‌گوید فرزندان می‌خواهند وقت بیشتری با او بگذرانند؛ مادر مخالف است. پرونده‌ی آن‌ها در دادگاه انتاریو (Ontario Court of Justice) در 47 Sheppard Avenue East است. در جلسه‌ی مقدماتی، قاضی دستور می‌دهد از دفتر وکیل کودکان درخواست شود وارد پرونده شود. ظرف ۱۴ روز، هر یک از والدین فرم پذیرش جداگانه‌ای می‌فرستد. چند هفته بعد، دفتر پرونده را می‌پذیرد و برای فرزند بزرگ‌تر وکیل و برای فرزند کوچک‌تر یک مددکار بالینی تعیین می‌کند.

وکیل چند بار با نوجوان چهارده‌ساله دیدار می‌کند و موضع او را به دادگاه می‌گوید. مددکار با هر دو والد مصاحبه می‌کند، هر دو خانه را مشاهده می‌کند، با مدرسه صحبت می‌کند و گزارشی همراه با توصیه‌ها ثبت می‌کند. پدر فکر می‌کند گزارش تاریخ ترک خانه از سوی او را نادرست نوشته است، پس ظرف ۳۰ روز از ابلاغ گزارش، لایحه‌ای در اعتراض به همان بخش ابلاغ و ثبت می‌کند. سپس قاضی با سنجیدن گزارش، دیدگاه‌های نوجوان و همه‌ی دلایل دیگر، درباره‌ی زمان والدین تصمیم می‌گیرد. این فقط تصویری فرضی از روند است، نه پیش‌بینی نتیجه‌ی هیچ پرونده‌ای. برای اینکه آن ساختمان دادگاه چگونه کار می‌کند، صفحه‌ی ما درباره‌ی دادگاه خانواده‌ی نورث یورک در 47 Sheppard را ببینید.

والدین در کار با دفتر وکیل کودکان چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. از دست دادن مهلت ۱۴ روزه‌ی فرم پذیرش، یا فرستادن یک فرم مشترک به جای یک فرم برای هر طرف.
2. امضا نکردن فرم‌های اجازه‌ی دسترسی به اطلاعات. دفتر ممکن است کارش را متوقف کند یا برای گرفتن اطلاعات از دادگاه حکم بخواهد.
3. دیکته کردن حرف‌ها به کودک. شما نمی‌توانید در مصاحبه‌ی کودک حضور داشته باشید، و آنچه کودک به مددکار می‌گوید محرمانه نمی‌ماند.
4. اینکه مددکار را وکیل مدافع خود بدانید. دفتر وکیل کودکان به والدین مشاوره‌ی حقوقی نمی‌دهد و تعیین نمی‌کند منافع عالیه‌ی کودک چیست.
5. گذشتن مهلت ۳۰ روزه‌ی اعتراض پس از ابلاغ گزارش، و تلاش برای اعتراض به آن در دادرسی.
6. فرستادن فایل‌های ضبط‌شده یا پیام‌ها فقط برای مددکار. وزارتخانه می‌گوید هر چیزی که به مددکار می‌دهید، مانند پیامک یا ایمیل، باید برای طرف مقابل یا وکیلش هم فرستاده شود.

این هفته چه کنید

1. حکم دادگاه را با دقت بخوانید: یادداشت کنید کدام خدمت دفتر درخواست شده و چه کسی باید حکم را بفرستد.
2. مهلت ۱۴ روزه از تاریخ حکم را برای فرم پذیرش در تقویم ثبت کنید (یا یک روز کاری برای درخواست گزارش صدای کودک).
3. فهرستی از کسانی که فرزندتان را خوب می‌شناسند تهیه کنید: معلمان، پزشک خانواده، کارکنان مهدکودک، مربیان.
4. سوابق مدرسه و هر اطلاعات پزشکی را که مددکار ممکن است بخواهد جمع کنید.
5. تصمیم بگیرید که آیا در مصاحبه‌ها به کمک به فارسی یا فرانسه نیاز دارید، و این را زود بگویید.
6. پیش از نخستین تماس مددکار، درباره‌ی موضع خود با یک وکیل صحبت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا دفتر وکیل کودکان از والدین هزینه می‌گیرد؟

صفحه‌های عمومی دفتر وکیل کودکان از هزینه‌ای که والدین برای خدمات حقوق خانواده‌ی این دفتر بپردازند سخنی نمی‌گویند. ارزیابی خصوصی‌ای که طبق ماده‌ی ۳۰ قانون اصلاح حقوق کودکان دستور داده شود فرق دارد: دادگاه طرفین را ملزم می‌کند هزینه‌ها و مخارج ارزیاب را بپردازند.

آیا دفتر وکیل کودکان می‌تواند پیش از آغاز پرونده در دادگاه وارد شود؟

در اختلاف خانوادگی بر سر امور فرزندان، نه. دفتر می‌گوید پیش از آنکه پرونده به دادگاه برود وارد نمی‌شود، مگر در برخی پرونده‌های حمایت از کودک، مدنی و ترکه.

آیا دفتر وکیل کودکان به قاضی می‌گوید فرزندم چه می‌خواهد؟

وکیل دفتر معمولاً موضعی هماهنگ با دیدگاه‌ها و خواسته‌های کودک می‌گیرد. مددکاری که گزارش وکیل کودکان را می‌نویسد، آنچه را به نظرش به سود کودک است توصیه می‌کند، که ممکن است با خواسته‌ی کودک یکی باشد یا نباشد.

گزارش کامل چقدر طول می‌کشد؟

وزارتخانه می‌گوید تحقیق پس از تماس مددکار با شما حدود ۹۰ تا ۱۲۰ روز طول می‌کشد. قاعده‌ی ۲۱ آیین دادرسی خانواده دفتر را ملزم می‌کند گزارش را ظرف ۹۰ روز پس از ابلاغ اطلاعیه‌اش ابلاغ و ثبت کند.

آیا فرزندم می‌تواند با مددکار به فارسی صحبت کند؟

صفحه‌های وزارتخانه وعده‌ی مددکاری را که به زبان خاصی صحبت کند نمی‌دهند، اما ترجمه را به‌عنوان یکی از شرایط خاص برای مصاحبه‌ها به رسمیت می‌شناسند. نیازهای زبانی را هرچه زودتر با مددکار در میان بگذارید.

اگر دفتر وکیل کودکان پرونده‌ی ما را نپذیرد چه؟

پرونده در جلسه‌ی بعدی به دادگاه برمی‌گردد. می‌توانید نامه‌ای برای دفتر بفرستید و بخواهید دوباره بررسی کند، و توضیح دهید چرا باید وارد شود و چه چیزی تغییر کرده است، و رونوشت آن را برای طرف مقابل هم بفرستید. قاضی هم می‌تواند ارزیابی خصوصی طبق ماده‌ی ۳۰ قانون اصلاح حقوق کودکان را در نظر بگیرد.

آیا گزارش علنی است؟

گزارش پس از ثبت می‌تواند از سوی عموم مردم دیده شود، مگر آنکه دادگاه دستور دهد دسترسی به پرونده یا گزارش محدود شود. اگر حریم خصوصی برای خانواده‌تان مهم است، درباره‌ی حکم محدودیت دسترسی از وکیلتان بپرسید.

پرسش‌های مرتبط درباره‌ی فرزندان و امور والدینی

پرونده‌ی شما از هر مسیری برود، ترتیب نهایی را قاضی تعیین می‌کند، که ممکن است شرایطی مانند زمان والدینِ تحت نظارت داشته باشد. برای برنامه‌ی زمانی و ترتیبات روزمره، صفحه‌ی ما درباره‌ی زمان والدین را بخوانید. خانواده‌هایی که نگران سفر هستند می‌توانند بخوانند که آیا یکی از والدین می‌تواند کودک را بدون رضایت به ایران یا خارج از کشور ببرد. اگر پرونده‌تان تازه آغاز شده، راهنمای ما درباره‌ی اینکه کدام دادگاه خانواده در تورنتو به پرونده‌ی شما رسیدگی می‌کند توضیح می‌دهد پرونده کجا رسیدگی خواهد شد. خانواده‌های منطقه‌ی یورک می‌توانند بخوانند پرونده‌های خانوادگی در منطقه‌ی یورک چگونه پیش می‌رود.

موسسه‌ی حقوقی سربازوطن به والدین در تورنتو، تورنهیل و ریچموند هیل در پرونده‌های امور فرزندان کمک می‌کند، از جمله پرونده‌هایی که از قاضی خواسته می‌شود دفتر وکیل کودکان را وارد کند. جلسه‌ی مشاوره به فارسی، انگلیسی و فرانسه امکان‌پذیر است. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس برای ما بنویسید.