ازدواجی که در ایران ثبت شده است، آیا باید در انتاریو یا کانادا هم ثبت شود؟

خیر. ثبت احوال انتاریو فقط ازدواج‌هایی را ثبت می‌کند که در انتاریو انجام شده‌اند، و دولت کانادا می‌گوید ازدواجی که در کشوری دیگر به‌طور قانونی انجام شده معمولاً در کانادا معتبر است و ثبت آن در کانادا لازم نیست. در دادگاه‌های انتاریو، سند ازدواج ایرانی با ترجمه‌ی انگلیسی تأییدشده مدرک ازدواج شماست.

این صفحه فقط قانون انتاریو و کانادا را توضیح می‌دهد، نه قانون ایران. اینکه رویدادی که در کانادا رخ می‌دهد، مانند ازدواج یا طلاق، باید در ایران هم ثبت شود یا نه، پرسشی است که باید از یک وکیل در ایران بپرسید.

این صفحه همچنین فقط جنبه‌ی حقوق خانواده را توضیح می‌دهد. پرسش‌های مربوط به اقامت، اسپانسرشیپ یا شهروندی را از یک نماینده‌ی مجاز امور مهاجرت بپرسید.

بسیاری از خانواده‌های ایرانی‌کانادایی انتظار دارند مرحله‌ای اداری وجود داشته باشد که در آن ازدواجِ خارج از کشور در کشور محل زندگی «ثبت» شود، و در تورنتو دنبال اداره‌ای برای این کار می‌گردند. در انتاریو چنین مرحله‌ای برای ازدواجی که در ایران انجام شده وجود ندارد. سند ازدواجی که در دست دارید، همان چیزی است که دادگاه‌های انتاریو برای اثبات ازدواج به آن نگاه می‌کنند. بیشترین جایی که این سند به کار می‌آید پرونده‌ی جدایی و طلاق است؛ برای آشنایی با آن، صفحه‌ی طلاق را ببینید.

وقتی انتاریو مدرک ازدواج شما را می‌خواهد، مرحله به مرحله چه کنید؟

1. اصل سند ازدواج را نگه دارید. هیچ گواهی انتاریویی جای این سند را نمی‌گیرد، چون انتاریو برای ازدواج شما گواهی‌ای صادر نمی‌کند. از همه‌ی صفحه‌ها رونوشت خوانا بگیرید و اصل را جای امن نگه دارید.
2. بدانید کجا لازم می‌شود. رایج‌ترین مورد، پرونده‌ی طلاق است. طبق آیین دادرسی خانواده (Family Law Rules)، دادگاه تا گواهی ازدواج یا گواهی ثبت ازدواج به آن داده نشود طلاق نمی‌دهد، مگر آنکه در دادخواست توضیح دهید چرا تهیه‌ی آن عملاً ممکن نیست (قاعده‌ی ۳۶(۴)). این گواهی همان سند ایرانی شماست.
3. ترجمه‌ی انگلیسی تأییدشده بگیرید. سندی که به دادگاه انتاریو داده می‌شود باید انگلیسی باشد یا ترجمه‌ای همراهش باشد که مترجم آن را با سوگندنامه (affidavit) تأیید کرده است (بند (b) ماده‌ی ۱۲۵(۲) قانون دادگاه‌های انتاریو، Courts of Justice Act).
4. اصل را به دادگاه بدهید، یا نبودنش را توضیح دهید. راهنمای وزارت دادستانی کل انتاریو (Ministry of the Attorney General) برای طلاق اصل گواهی ازدواج را می‌خواهد. اگر اصل در دسترس نیست، سوگندنامه‌ی طلاق باید اطلاعات کافی برای اثبات ازدواج داشته باشد (قاعده‌ی ۳۶(۵)، بند ۲).
5. مدرک ازدواج‌های قبلی را آماده کنید. چون ازدواج شما در کانادا انجام نشده، در طلاق باید مدرک پایان هر ازدواج قبلی، با طلاق یا فوت، ارائه شود (قاعده‌ی ۳۶(۵)، بند ۳).

چرا انتاریو ازدواج شما را ثبت نمی‌کند؟

ثبت ازدواج در انتاریو با رئیس ثبت احوال انتاریو (Registrar General) است. طبق قانون آمار حیاتی انتاریو (Vital Statistics Act)، او ثبت تولد، ازدواج، فوت و تغییر نام را برای رویدادهایی انجام می‌دهد که «در انتاریو» رخ می‌دهند (ماده‌ی ۲). ماده‌ی ۱۹(۱) هم می‌گوید هر ازدواجی که در انتاریو اجرا شود باید ثبت شود. ازدواجی که در ایران انجام شده، در این دایره نیست.

به همین دلیل، گواهی ازدواج انتاریو هم برای شما صادر نمی‌شود. طبق ماده‌ی ۴۴(۳)، گواهی ازدواج فقط برای ازدواجی داده می‌شود که ثبتش در دفتر رئیس ثبت احوال موجود باشد. راهنمای وزارت هم گرفتن نسخه از ServiceOntario را برای کسانی توضیح می‌دهد که در انتاریو ازدواج کرده‌اند. پس اگر سند ایرانی‌تان گم شده، از ServiceOntario نمی‌توانید نسخه‌ی جایگزین بگیرید، چون ازدواج شما در دفتر ثبت احوال انتاریو ثبت نشده است.

آیا ازدواج ایرانی شما در کانادا معتبر است؟

وزارت امور خارجه‌ی کانادا (Global Affairs Canada) در صفحه‌ی ازدواج در خارج از کشور می‌گوید ازدواجی که در کشوری دیگر به‌طور قانونی انجام شده، معمولاً در کانادا معتبر است و لازم نیست آن را در کانادا ثبت کنید. دو کلمه در این جمله مهم‌اند. «به‌طور قانونی» یعنی ازدواج باید طبق قانون همان کشور انجام شده باشد. اینکه ازدواج شما طبق قانون ایران چنین است، پرسشی برای وکیلی در ایران است. «معمولاً» یعنی استثنا هم وجود دارد.

در قانون حقوق خانواده‌ی انتاریو (Family Law Act)، که حقوق اموال و نفقه را تعیین می‌کند، «همسر» یعنی دو نفری که با هم ازدواج کرده‌اند. این تعریف ازدواج باطل یا قابل ابطال را هم در بر می‌گیرد، اگر کسی که به آن تکیه می‌کند با حسن نیت (good faith) ازدواج کرده باشد (ماده‌ی ۱(۱)). پس حتی اگر بعدها درباره‌ی اعتبار ازدواج پرسشی پیش بیاید، این قانون کسی را که با حسن نیت ازدواج کرده، برای ادعای حقوقش همچنان همسر به حساب می‌آورد.

سند ازدواج ایرانی کجا در انتاریو به کار می‌آید؟

بیشتر از همه در پرونده‌ی طلاق. فهرست کامل را در صفحه‌ی مدارک لازم برای طلاق وقتی ازدواج در ایران ثبت شده آورده‌ایم. اینکه آیا اصلاً می‌توانید در انتاریو طلاق بگیرید، در ازدواج در ایران و طلاق در انتاریو آمده است.

سند ازدواج در دعوای اموال و نفقه هم نشان می‌دهد که شما «همسر» هستید. تقسیم اموال میان همسران در صفحه‌ی تقسیم اموال توضیح داده شده است. حق نفقه میان همسران هم در صفحه‌ی نفقه‌ی همسر آمده است.

مهریه و شروطی که در سند نوشته شده هم ممکن است در انتاریو مطرح شوند. ببینید آیا مهریه پس از جدایی در انتاریو قابل اجراست. اگر می‌خواهید تکلیف این موارد را با یک قرارداد روشن کنید، صفحه‌ی قراردادهای خانوادگی را بخوانید.

ترجمه‌ی سند ازدواج چگونه باید باشد؟

قاعده‌ی انتاریو ساده است: ترجمه‌ی انگلیسی همراه با سوگندنامه‌ی مترجم (ماده‌ی ۱۲۵(۲) قانون دادگاه‌های انتاریو). راهنمای وزارت می‌گوید گواهی ازدواجی که خارج از کانادا صادر شده و انگلیسی نیست، باید به دست مترجم رسمی (certified translator) ترجمه شود. کانادا از ۱۱ ژانویه ۲۰۲۴ عضو کنوانسیون آپوستیل (Apostille Convention) لاهه است، اما نام ایران در جدول وضعیت این کنوانسیون (به‌روزشده در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶) نیست، پس سند ایرانی آپوستیل ندارد. جزئیات را در راهنمای ترجمه‌ی مدارک ایرانی برای دادگاه انتاریو بخوانید.

اگر در انتاریو دوباره مراسم ازدواج بگیرید چه می‌شود؟

برخی زوج‌ها فکر می‌کنند با گرفتن مراسمی در تورنتو، ازدواج ایرانی‌شان «ثبت» می‌شود. اما مراسمی که در انتاریو اجرا شود، ثبت ازدواج ایرانی نیست؛ ازدواجی است که طبق قانون انتاریو اجرا شده است. چنین ازدواجی فقط با پروانه‌ی ازدواج (marriage licence) یا اعلان رسمی (banns) ممکن است (ماده‌ی ۴ قانون ازدواج انتاریو، Marriage Act). اجرای آن هم فقط با کسی است که طبق قانون مجاز به اجرای ازدواج است (ماده‌ی ۲۰(۱)). پیش از چنین کاری، پیامدهایش را با وکیل بررسی کنید.

وضعیت متفاوت دیگری هم هست: زوجی که در تورنتو فقط عقد شرعی گرفته‌اند، بدون پروانه‌ی ازدواج انتاریو. این ازدواج در ایران ثبت نشده و قواعد انتاریو درباره‌ی آن جداست. این موضوع را در صفحه‌ی عقد شرعی بدون پروانه‌ی ازدواج انتاریو یا صیغه توضیح داده‌ایم.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• محل اجرای ازدواج. ازدواجی که در انتاریو اجرا شود ثبت می‌شود؛ ازدواج در ایران نه (قانون آمار حیاتی انتاریو، مواد ۲(۲) و ۱۹(۱)).
• قانونی بودن ازدواج در کشور محل انعقاد. دولت کانادا ازدواج خارجی را «معمولاً» معتبر می‌داند، به شرط آنکه به‌طور قانونی انجام شده باشد (صفحه‌ی ازدواج در خارج از کشور).
• حسن نیت. ازدواج باطل یا قابل ابطال، برای کسی که با حسن نیت به آن تکیه کرده، در قانون حقوق خانواده حساب می‌شود (ماده‌ی ۱(۱)).
• مراسم فقط مذهبی در انتاریو. ازدواج در انتاریو پروانه یا اعلان رسمی و اجراکننده‌ی مجاز می‌خواهد (قانون ازدواج انتاریو، مواد ۴ و ۲۰(۱)).
• در دسترس بودن سند. اگر تهیه‌ی سند ممکن نیست، دلیلش در دادخواست طلاق نوشته می‌شود (قاعده‌ی ۳۶(۴) آیین دادرسی خانواده).
• ازدواج‌های قبلی. برای ازدواجی که در کانادا انجام نشده، مدرک پایان هر ازدواج قبلی در طلاق لازم است (قاعده‌ی ۳۶(۵)، بند ۳).

یک مثال

برای مثال، ندا و علی را در نظر بگیرید که سال‌ها پیش در اصفهان ازدواج کرده‌اند و چند سال است در تورنتو زندگی می‌کنند. ندا فکر می‌کرد باید ازدواجشان را در ServiceOntario یا شهرداری ثبت کند و حتی درباره‌ی گرفتن مراسمی تازه در تورنتو پرس‌وجو کرده بود. وقتی متوجه می‌شود که ثبت احوال انتاریو فقط ازدواج‌های انجام‌شده در انتاریو را ثبت می‌کند، اصل سند ازدواج را در جای امن می‌گذارد و از همه‌ی صفحه‌هایش رونوشت می‌گیرد. چند سال بعد، آن‌ها از هم جدا می‌شوند. ندا برای طلاق، اصل سند ایرانی را همراه با ترجمه‌ی انگلیسی و سوگندنامه‌ی مترجم به دادگاه می‌دهد و نیازی به هیچ گواهی انتاریویی ندارد. این نمونه‌ای فرضی برای توضیح قاعده است، نه پیش‌بینی نتیجه‌ی هیچ پرونده‌ای.

چه اشتباه‌هایی رایج است؟

1. جست‌وجوی مرحله‌ای که وجود ندارد. در قوانین انتاریو که خواندیم، مرحله‌ای برای «ثبت» ازدواجِ انجام‌شده در ایران نیست. به هر کسی که برای چنین ثبتی پول می‌خواهد با احتیاط نگاه کنید.
2. گمان اینکه مراسم تازه در تورنتو همان ثبت است. مراسم انتاریو ازدواجی طبق قانون انتاریوست و پروانه یا اعلان رسمی لازم دارد.
3. نگه داشتن فقط یک عکس از سند. برای طلاق، راهنمای وزارت اصل سند را می‌خواهد.
4. ترجمه‌ی غیررسمی. ترجمه‌ای که مترجم آن را با سوگندنامه تأیید نکرده، شرط ماده‌ی ۱۲۵(۲) را برآورده نمی‌کند.
5. یکی دانستن عقد شرعی در تورنتو با ازدواج ثبت‌شده در ایران. این دو در قانون انتاریو قواعد جداگانه دارند.

این هفته چه کنید

1. اصل سند ازدواج را پیدا کنید و جای امنش را مشخص کنید.
2. از همه‌ی صفحه‌های سند رونوشت خوانا بگیرید.
3. تاریخ و محل ازدواج و نام دفتری که ازدواج را ثبت کرده یادداشت کنید.
4. اگر یکی از شما پیش‌تر ازدواج کرده، مدرک پایان آن ازدواج را هم پیدا کنید.
5. اگر پرونده‌ی جدایی در پیش است، برای ترجمه‌ی انگلیسی با سوگندنامه‌ی مترجم برنامه بریزید.
6. اگر پرسشی درباره‌ی وضعیت ازدواجتان دارید، با وکیل خانواده‌ی فارسی‌زبان در تورنتو مشورت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا در طلاق به گواهی ازدواج انتاریو نیاز دارم؟

خیر. قاعده‌ی ۳۶(۴) گواهی ازدواج یا گواهی ثبت ازدواج را می‌خواهد و برای ازدواجی که در ایران انجام شده، این همان سند ایرانی شماست، همراه با ترجمه‌ی تأییدشده.

اگر سند ایرانی گم شده باشد چه کنم؟

در پرونده‌ی طلاق، می‌توانید در دادخواست توضیح دهید چرا تهیه‌ی سند عملاً ممکن نیست و در سوگندنامه اطلاعات کافی برای اثبات ازدواج بیاورید (قاعده‌ی ۳۶(۴) و ۳۶(۵)). گرفتن نسخه‌ی تازه از ایران پرسشی درباره‌ی نهادهای ایرانی است که باید از وکیلی در ایران بپرسید.

آیا ازدواج ایرانی من در همه‌ی استان‌های کانادا معتبر است؟

صفحه‌ی دولت کانادا درباره‌ی ازدواج در خارج از کشور، از اعتبار «در کانادا» سخن می‌گوید و ثبت در کانادا را لازم نمی‌داند. این صفحه قواعد انتاریو را توضیح می‌دهد و درباره‌ی جزئیات استان‌های دیگر سخنی نمی‌گوید.

آیا طلاقی که در انتاریو می‌گیرم باید در ایران ثبت شود؟

این پرسشی درباره‌ی قانون ایران است و باید از وکیلی در ایران بپرسید. آنچه دولت کانادا در توصیه‌های سفر درباره‌ی ایران گفته است، در صفحه‌ی ازدواج در ایران و طلاق در انتاریو آمده است.

آیا طلاق مذهبی هم به ثبت در انتاریو نیاز دارد؟

طلاق مذهبی و حکم طلاق دادگاه انتاریو دو موضوع جدا هستند. رابطه‌ی این دو را در صفحه‌ی طلاق مذهبی و طلاق در انتاریو توضیح داده‌ایم.

سورنا سربازوطن وکیلی فارسی‌زبان است و می‌توانید درباره‌ی سند ازدواج ایرانی و وضعیت ازدواجتان در انتاریو به فارسی، انگلیسی یا فرانسه با او گفت‌وگو کنید. نخستین جلسه با موسسه‌ی حقوقی سربازوطن محرمانه تلقی می‌شود. با شماره‌ی +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از طریق صفحه‌ی تماس با ما در ارتباط باشید.