دستمزد پرداخت‌نشده یا پرداخت پایان کار در انتاریو: شکایت به وزارت کار یا طرح دعوا در دادگاه؟

معمولاً باید یکی را انتخاب کنید. شکایت به وزارت کار (ESA claim) طبق قانون استانداردهای استخدامی مصوب ۲۰۰۰ (Employment Standards Act, 2000) برای دستمزد پرداخت‌نشده، راه طرح دعوا در دادگاه برای همان دستمزد را می‌بندد، و شکایت برای پرداخت پایان کار (termination pay) یا حق سنوات (severance pay) راه دعوای اخراج ناموجه (wrongful dismissal) درباره‌ی همان از دست دادن شغل را می‌بندد، مگر آنکه شکایت را ظرف دو هفته پس بگیرید. اگر اول در دادگاه طرح دعوا کنید، دیگر نمی‌توانید به وزارت کار شکایت کنید. در دعوای دادگاهی می‌توان مبلغی بیش از حداقل‌های قانون استانداردهای استخدامی به دست آورد.

این انتخاب بیش از همه برای کسانی مهم است که کارشان را از دست داده‌اند، چون قانون استانداردهای استخدامی فقط حداقل اخطار و حق سنوات را می‌دهد، در حالی که دادگاه می‌تواند بر پایه‌ی قرارداد کار یا حقوق عرفی (common law) مبلغ بیشتری حکم دهد. اگر فقط دستمزد پرداخت‌نشده در میان باشد، شکایت به وزارت کار اغلب راه عملی است. این راهنما توضیح می‌دهد هر مسیر چگونه کار می‌کند، دو مسیر چگونه راه یکدیگر را می‌بندند، و مهلت‌ها کدام‌اند. این راهنما برای کارکنان در تورنتو و منطقه‌ی یورک نوشته شده است، از جمله تازه‌واردان و کارکنان فارسی‌زبانی که در کسب‌وکارهای خانوادگی، رستوران‌ها، ساختمان‌سازی، کلینیک‌ها و دفترها کار می‌کنند. صفحه‌ی اصلی ما درباره‌ی اختلافات کاری تصویر کلی‌تر را نشان می‌دهد.

دو مسیر چه تفاوتی با هم دارند؟

دو مسیر چگونه راه یکدیگر را می‌بندند؟

این قواعد درباره‌ی «همان موضوع» یا «همان پایان کار» است. شکایت به وزارت کار درباره‌ی دستمزد مرخصی سالانه‌ی پرداخت‌نشده، طبق متن قانون، مانع ادعای جداگانه درباره‌ی موضوعی دیگر نمی‌شود. چون این مرز همیشه روشن نیست، پیش از ثبت هر چیزی مسیر را انتخاب کنید. صفحه‌ی ثبت شکایت خود دولت استان می‌گوید قواعد قانون استانداردهای استخدامی الزامات حداقلی‌اند، ممکن است بر پایه‌ی قرارداد، قرارداد جمعی کار (collective agreement)، حقوق عرفی یا قوانین دیگر حقوق بیشتری داشته باشید، و اگر درباره‌ی حقوقتان پرسشی دارید، شاید بخواهید با یک وکیل تماس بگیرید.

پس از ثبت شکایت به وزارت کار چه اتفاقی می‌افتد؟

بازرس استانداردهای استخدامی موضوع را بررسی می‌کند. اگر بازرس به این نتیجه برسد که دستمزدی به شما بدهکارند، ممکن است ترتیبی دهد که کارفرما مستقیماً به شما بپردازد، به کارفرما دستور دهد به شما بپردازد، یا دستور دهد مبلغ به صورت امانی به مدیر استانداردهای استخدامی (Director) پرداخت شود، همراه با هزینه‌ی اداری به اندازه‌ی ۱۰۰ دلار یا ۱۰ درصد دستمزد، هر کدام که بیشتر باشد (ماده‌ی ۱۰۳(۱) و (۲)). در موارد اقدام تلافی‌جویانه و نقض حق مرخصی، بازرس می‌تواند به پرداخت غرامت، بازگرداندن به کار، یا هر دو دستور دهد (ماده‌ی ۱۰۴(۱)). هر یک از دو طرف می‌تواند در مهلت مجاز از هیئت روابط کار انتاریو بخواهد دستور را بازبینی کند؛ کارفرمایی که بازبینی دستور پرداخت دستمزد را می‌خواهد، باید اول مبلغ را بپردازد یا اعتبار اسنادی (letter of credit) ارائه کند (ماده‌ی ۱۱۶(۱) و (۲)). دستوری که کارفرما در مهلت به آن اعتراض نکند، قطعی و لازم‌الاجرا می‌شود (ماده‌ی ۱۰۳(۹)).

دو قاعده‌ی زمانی اعمال می‌شود. شکایت درباره‌ی تخلفی که بیش از دو سال پیش از ثبت رخ داده، ثبت‌نشده به حساب می‌آید (ماده‌ی ۹۶(۳))، و بازرس نمی‌تواند به پرداخت دستمزدی دستور دهد که بیش از دو سال پیش از شکایت قابل پرداخت شده بوده است (ماده‌ی ۱۱۱(۱)). صفحه‌ی ثبت شکایت دولت استان این را ساده می‌گوید: به طور کلی باید ظرف دو سال از تخلف ادعایی شکایت کنید.

شکایت به وزارت کار چه مواردی را در بر می‌گیرد؟

صفحه‌ی ثبت شکایت دولت استان نمونه‌هایی از تخلف از قانون استانداردهای استخدامی می‌آورد: نپرداختن نرخ درست دستمزد، دستمزد تعطیلات رسمی، دستمزد مرخصی سالانه یا دیگر دستمزدها؛ ندادن مرخصی‌ای که کارمند حق آن را دارد، یا تنبیه کارمند به خاطر گرفتن آن؛ و ندادن صورت‌حساب دستمزد (wage statement) یا دیگر مدارک لازم. پرداخت پایان کار و حق سنوات هم از حقوقی است که این قانون می‌دهد، و همین‌طور حمایت در برابر اقدام تلافی‌جویانه به خاطر پرسیدن درباره‌ی حقوق قانونی‌تان یا استفاده از آن‌ها (ماده‌ی ۷۴). بیشتر کارکنانی که در انتاریو کار می‌کنند مشمول این قانون‌اند، اما برخی نیستند، و برخی قواعد ویژه یا معافیت‌هایی دارند که دولت استان در راهنمای قواعد ویژه‌اش توضیح می‌دهد.

برخی مشکلات اصلاً بیرون از قانون استانداردهای استخدامی‌اند. پاداش یا کمیسیونی که در قرارداد، فراتر از حداقل‌های این قانون، وعده داده شده، یا خسارت بابت شیوه‌ی انجام اخراج، به طور کلی باید در دادگاه پیگیری شود. به همین دلیل انتخاب مسیر به همه‌ی چیزهایی بستگی دارد که از کارفرما طلب دارید، نه فقط دستمزد پرداخت‌نشده.

تبعیض در محل کار چه؟

قانون حقوق بشر انتاریو (Human Rights Code) به هر کس حق برخورد برابر در اشتغال را می‌دهد، بدون تبعیض بر پایه‌ی زمینه‌هایی که از جمله شامل زادگاه، خاستگاه قومی، تابعیت و عقیده‌ی دینی (creed)، و نیز وضعیت خانوادگی، معلولیت، جنسیت و سن است (ماده‌ی ۵(۱)). این قانون از حق مطالبه و اجرای این حقوق بدون اقدام تلافی‌جویانه هم حمایت می‌کند (ماده‌ی ۸). درخواست حقوق بشری به دیوان حقوق بشر انتاریو (Human Rights Tribunal of Ontario) داده می‌شود و باید ظرف یک سال پس از رویداد، یا آخرین رویداد از یک رشته رویداد، ثبت شود، مگر آنکه دیوان تأخیری را بپذیرد که با حسن نیت بوده و زیان قابل‌توجهی به بار نیاورده است (ماده‌ی ۳۴(۱) و (۲)). این مهلت یک‌ساله از مهلت‌های قانون استانداردهای استخدامی و دادگاه کوتاه‌تر است، پس اگر فکر می‌کنید ملیت یا خاستگاه قومی یا دین شما نقشی داشته، زود آن را مطرح کنید.

اگر پرونده‌تان به دادگاه رسید و به مترجم شفاهی فارسی نیاز داشتید، توجه کنید که در دادگاه دعاوی کوچک و دیگر پرونده‌های مدنی، دولت استان فقط در صورت معافیت از هزینه‌ی دادگاه (fee waiver) یا با حکم دادگاه مترجم فراهم می‌کند؛ راهنمای ما درباره‌ی مترجم شفاهی فارسی در دادگاه‌های انتاریو قواعد را توضیح می‌دهد.

چه عواملی پاسخ را تغییر می‌دهد؟

• آنچه از کارفرما طلب دارید. ادعاهایی که فقط درباره‌ی دستمزد است اغلب با مسیر وزارت کار جور درمی‌آید؛ ادعاهای مربوط به پایان کار ممکن است در دادگاه ارزش بیشتری داشته باشند (راهنمای قانون استانداردهای استخدامی در ontario.ca؛ مواد ۹۷ و ۹۸).
• قرارداد شما. مزیت قراردادی بیشتر به جای استاندارد قانون استانداردهای استخدامی اعمال می‌شود (ماده‌ی ۵(۲))، اما به طور کلی باید در دادگاه اجرا شود.
• مبلغ. دادگاه دعاوی کوچک از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ به دعاوی تا ۵۰٬۰۰۰ دلار رسیدگی می‌کند؛ دعاوی بزرگ‌تر به دادگاه عالی دادگستری انتاریو می‌روند.
• زمان. دو سال برای شکایت به وزارت کار (ماده‌ی ۹۶(۳)) و به طور کلی دو سال برای طرح دعوا (قانون مرور زمان، Limitations Act، ماده‌ی ۴).
• اقدام تلافی‌جویانه. اگر به خاطر پافشاری بر حقوقتان طبق قانون استانداردهای استخدامی کارتان را از دست داده‌اید، شکایت به وزارت کار می‌تواند به بازگرداندن به کار یا غرامت منجر شود (ماده‌ی ۱۰۴)؛ ببینید اقدام تلافی‌جویانه طبق قانون استانداردهای استخدامی.
• وضعیت اقامتی شما. به گفته‌ی صفحه‌ی ثبت شکایت دولت استان، اتباع خارجی که از طریق برنامه‌های مهاجرتی یا برنامه‌های کارگر موقت خارجی کار می‌کنند، طبق قانون حمایت از کارگران خارجی (Employment Protection for Foreign Nationals Act) هم حقوقی دارند، و مهلت این ادعاها سه سال و نیم است.
• اتحادیه‌ی کارگری. جایی که قرارداد جمعی کار اعمال می‌شود، قانون استانداردهای استخدامی از راه همان قرارداد اجرا می‌شود (ماده‌ی ۹۹).

یک مثال

برای مثال، آشپزی را در نورث یورک در نظر بگیرید که چهار سال در رستورانی کار کرده که صاحبش از دوستان خانوادگی است. در شش ماه آخر، دستمزدش نقدی پرداخت می‌شد، اغلب با تأخیر و کمتر از مبلغ کامل، و بعد به او گفتند دیگر سر کار نیاید. او قرارداد کتبی ندارد. این فقط مرور فرضی قواعد است، نه شرح پرونده یا نتیجه‌ای واقعی.

دستمزد پرداخت‌نشده به او بدهکارند و، پس از چهار سال کار، پرداخت پایان کار به اندازه‌ی چهار هفته طبق قانون استانداردهای استخدامی (ماده‌ی ۵۷(d)). شکایت به وزارت کار برای هر دو رایگان است و می‌توان آن را آنلاین ثبت کرد؛ اگر کارفرما نپردازد، بازرس می‌تواند دستور پرداخت دهد. اما اگر او فکر می‌کند دادگاه بابت اخراج بیش از چهار هفته حکم می‌دهد، شکایت به وزارت کار برای پرداخت پایان کار مانع می‌شود که بابت همان پایان کار دعوای اخراج ناموجه طرح کند، مگر آنکه شکایت را ظرف دو هفته پس بگیرد (ماده‌ی ۹۷(۲) و (۴)). یک راه این است که دستمزد پرداخت‌نشده را از راه وزارت کار پیگیری کند و درباره‌ی ادعای اخراج، پیش از ثبت آن، با مشاوره تصمیم بگیرد. او پیامک‌هایش و هر سابقه‌ای از ساعت‌های کار و پرداخت‌های نقدی را نگه می‌دارد، که در هر دو مسیر دلیل او هستند، و هر پیام فارسی را که می‌خواهد به آن استناد کند ترجمه می‌کند.

مردم در انتخاب مسیر چه اشتباه‌هایی می‌کنند؟

1. شکایت به وزارت کار برای پرداخت پایان کار بدون مشاوره. این کار ممکن است به یک ادعای بزرگ‌تر اخراج ناموجه پایان دهد.
2. از دست دادن فرصت دوهفته‌ای برای پس گرفتن شکایت. پس از دو هفته، شکایت به وزارت کار مسیر شما باقی می‌ماند (ماده‌ی ۹۷(۴)).
3. بیش از حد صبر کردن. برای دستمزدی که بیش از دو سال از آن گذشته، نمی‌توان دستور پرداخت داد (ماده‌ی ۱۱۱(۱)).
4. نگه نداشتن سوابق. فیش حقوقی، برنامه‌ی کاری، پیام‌ها و واریزهای بانکی نشان می‌دهند چه مبلغی پرداخت شده است.
5. فرض کردن اینکه کار با دستمزد نقدی مشمول قانون نیست. دولت استان می‌گوید بیشتر کارکنانی که در انتاریو کار می‌کنند مشمول قانون استانداردهای استخدامی‌اند؛ راهنمای آن استثناها و قواعد ویژه را توضیح می‌دهد.
6. طرح دعوای بیش از ۵۰٬۰۰۰ دلار در دادگاه دعاوی کوچک. مبالغ بیش از این سقف باید در دادگاه عالی دادگستری انتاریو مطرح شوند.

این هفته چه کنید

1. آنچه را فکر می‌کنید از کارفرما طلب دارید فهرست کنید: دستمزد، دستمزد مرخصی سالانه، دستمزد تعطیلات رسمی، پرداخت پایان کار و حق سنوات.
2. فیش‌های حقوقی، سوابق بانکی، برنامه‌های کاری و پیام‌ها را جمع کنید؛ برای ترجمه‌ی هر نوشته‌ی فارسی که به آن استناد می‌کنید ترتیبی بدهید.
3. تاریخ هر مبلغ پرداخت‌نشده و تاریخ پایان کارتان را یادداشت کنید؛ از هر کدام دو سال جلو بشمارید.
4. هر قرارداد کار یا نامه‌ی پیشنهاد شغلی را پیدا کنید.
5. پیش از ثبت شکایت به وزارت کار یا طرح دعوا، با مشاوره مسیر را انتخاب کنید.
6. وقت مشاوره بگیرید؛ می‌توانید موضوع را به فارسی، انگلیسی یا فرانسه مطرح کنید.

پرسش‌های متداول

آیا ثبت شکایت به وزارت کار هزینه‌ای دارد؟

صفحه‌ی ثبت شکایت دولت استان، ثبت آنلاین یا با فرم PDF را شرح می‌دهد و از هزینه‌ی ثبت نامی نمی‌برد. اگر بازرس دستور دهد مبلغ به صورت امانی به مدیر استانداردهای استخدامی پرداخت شود، کارفرما باید هزینه‌ی اداری هم بپردازد (ماده‌ی ۱۰۳(۲)).

آیا پس از استعفا هم می‌توانم به وزارت کار شکایت کنم؟

بله، اگر در مهلت‌های قانونی شکایت کنید. قواعد دوساله از زمان تخلف اعمال می‌شوند (مواد ۹۶(۳) و ۱۱۱(۱)).

آیا کارفرما می‌تواند مرا به خاطر شکایت تنبیه کند؟

نه. تنبیه کارمند به خاطر ثبت شکایت، اقدام تلافی‌جویانه‌ای است که ماده‌ی ۷۴ ممنوع کرده است، و بار اثبات اینکه کارفرما از این ماده تخلف نکرده بر عهده‌ی خود اوست (ماده‌ی ۷۴(۲)).

اگر کسب‌وکار کارفرما تعطیل شود چه؟

باز هم می‌توان علیه کارفرما دستور صادر کرد، اما وصول مبلغ ممکن است دشوارتر باشد. پیش از انتخاب مسیر، زود درباره‌ی این موضوع بپرسید.

کدام دادگاه به دعوای دستمزد یا اخراج رسیدگی می‌کند؟

دعاوی تا ۵۰٬۰۰۰ دلار، که سقف این دادگاه از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ است، می‌تواند به دادگاه دعاوی کوچک برود؛ صفحه‌ی دادگاه دعاوی کوچک ما این دادگاه را توضیح می‌دهد. دعاوی بزرگ‌تر به دادگاه عالی دادگستری انتاریو می‌روند که در صفحه‌ی دعاوی حقوقی ما شرح داده شده است.

برای پر کردن فرم‌ها از کجا کمک بگیرم؟

صفحه‌ی ثبت شکایت دولت استان، ثبت آنلاین، درگاه آنلاین شاکیان (claimant portal) برای پیگیری وضعیت و بارگذاری مدارک، و فرم PDF را فهرست کرده است. برای مشاوره درباره‌ی اینکه کدام مسیر با پرونده‌ی شما جور است، وقت مشاوره بگیرید.

پرسش‌های مرتبط

اگر پیشنهادی همراه با برگه‌ی ابراء (release) دریافت کرده‌اید، آنچه پیش از امضای پیشنهاد پایان همکاری باید بررسی کنید را بخوانید. مراجعان فارسی‌زبان می‌توانند پرسش‌های متداول ما را درباره‌ی مشاوره به فارسی بخوانند. راهنماهای دیگر ما در صفحه‌ی خدمات فهرست شده‌اند.

سورنا سربازوطن وکیلی فارسی‌زبان است و می‌توانید موضوع دستمزد پرداخت‌نشده یا اخراج را به فارسی، انگلیسی یا فرانسه با او در میان بگذارید. با +1 (416) 628-2041 تماس بگیرید یا از صفحه‌ی تماس استفاده کنید.